گوریلی که به آدم نگاه می‌کند

 گوریلی که به آدم نگاه می‌کند

محمد سرابی

 

آخرین ساخته گادفری رجیو Godfrey Reggio تماشاگران Visitors نام دارد و اولین تصویری که در آن دیده می‌شود صورت یک گوریل با مو‌های براق است که به دوربین نگاه می‌کند. البته در ادامه تماشاگران واقعی را می‌بینیم. انسان‌هایی از نژاد‌ها و سن‌های گوناگون که به دوربین خیره شده‌اند. نگاه کردن مستقیم یکی از تکنیک‌های رایج بین مستند سازان و عکاسان است. بر این اساس چهره انسانی دیگر می‌تواند پیامی را از نمایش دهنده به تماشاگر منتقل کند که بیشتر مفهومی عاطفی و شبیه به همدردی دارد.

اما در فیلم تماشاگران چندان از درد خبری نیست. در ساخته‌های دیگر رجیو مخصوصا سه‌گانه معروف کاتسی ( 1982 – 1988 – 2002 Qatsi ) تصاویر گوناگونی ار اوج و حضیض تمدن به نمایش در میاید که شامل سرگردانی بین دست‌ساخته‌ها و از دست رفته‌های بشر است. او در این فیلم‌ها روش‌های گوناگون تدوین را به کار گرفت که بیشتر از همه با استفاده فراوان از حرکت آهسته دیده شد.  برای نمونه سقوط فضاپیمای چلنجر در فیلم اول کاتسی Koyaanisqatsi  که پس از پرتاب از سکوی موشکی آتش گرفت و با تمام سرنشینانش سوخت، به شکلی نمایش داده می‌شود که در کادر صفحه، فقط گلوله فلزی شعله‌وری که به دور خود می‌گردد و در قوسی بلند پایین میاید را می‌بینیم. فاجعه تاریخ فضانوردی که در چند دقیقه با سقوط کابین اصلی رخ داد در پلانی بسیار طولانی‌تر از زمان رخ دادن آن تدوین شده است. بد نیست به این نکته هم توجه کنیم که بعد از سقوط چلنجر مشخص شد سرنشینان درون کابین تا پیش از برخورد به زمین زنده بودند و احتمالا نزدیک شدن به مرگ را حس می‌کردند.

این تکنیک حرکت آهسته در تماشاگران هم به کار گرفته شده اما کمتر به چشم میاید. می‌شود فهمید که سرعت فیلم گرفته شده از بازیگران و همینطور گوریل کمی کاهش یافته است.

تماشاگران و آثار مشابه آن‌ها آنقدر زیاد نیستند که تشکیل یک دسته اثر سینمایی یا  ژانر را بدهد. فیلم‌هایی طولانی و یکنواخت که تماشا کردن آن‌ها انگیزه کافی لازم دارد و در آن‌ها از داستان، بازیگر، کلام، نوشته و هیچ عنصر رایج دیگر خبری نیست. تنها تصاویری هستند که پشت سر هم همراه با موسیقی نشان داده می‌شوند. این آثار اگرچه در گروه مستند طبقه بندی می‌شوند اما تفاوت‌های جدی با فیلم‌های مستند عادی دارند که یک موضوع واضح را دنبالی می‌کنند.

بقیه سکانس‌های تماشاگران که از نمای بتونی مجتمع‌های مسکونی بزرگ یا ساختمان‌های متروک گرفته شده است هم به روال دیگری فیلم‌های این سبک همینطور به کندی پخش می‌شود. این قسمت از ساختمان‌های بناشده و رها شده در دیگر فیلم‌های همین کارگردان یا «باراکا» و «سمسارا» آثار دیگر کارگردان این ژانر رون فریک Ron Fricke هم به کار گرفته شده است اما رجیو در این فیلم تمرکز بیشتری بر تصاویر بسته داشته و دوربین را تا حد انگشت‌هایی که با صفحه‌های لمسی کار می‌‌کنند نزدیک کرده است. نما‌های بزرگ از حرکت سریع خودرو‌ها در بزرگراه یا تخریب انفجاری ساختمان‌ها در کار‌های قبلی رجیو تبدیل به ضبط صحنه‌ها در فضای آرام استدیو شده و اکنون که سینما به سمت سه بعدی شدن می‌رود این کارگردان از فیلم‌های رنگی قبلی به سوی اثری سیاه و سفید حرکت کرده است است. موسیقی تماشاگران نیز به نسبت سه‌گانه کاتسی خیلی آرامتر و تکراری تر اجرا می‌شود گویی تمام تمرکز بر تماشای چهره‌ها است. پیر‌ها، جوان‌ها،‌‌ بچه‌ها، آدم مصنوعی و گوریل.

روزنامه روزان 17 فروردین 94

 http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/f/fe/Visitors_%282013_film%29.jpg/220px-Visitors_%282013_film%29.jpg

/ 0 نظر / 11 بازدید