شب‌های روشن

 شب‌های روشن

محمد سرابی

در دنیای صنعتی خواب دیگر معنای گذشته را ندارد. کارخانه‌هایی که به دنبال بهره‌وری بیشتر هستند دستگاه‌های گرانقیمت خود را در تمام شبانه‌ روز به کار می‌گیرند و با عوض کردن دائم شیفت کاری کارگران یکسره به تولید می‌پردازند. در این شیوه کاری، شب زمان استراحت یک گروه از عوامل تولید و کار گروه دیگر است و هریک به وظیفه خود می‌پردازند.

شهر‌های بزرگی که پذیرای گردشگران هستند هم بخشی از فعالیت روزانه را در شب‌ ادامه می‌دهند و موزه‌ها را برای روزها و رستوران‌ها را برای شب‌ها رزرو می‌کنند تا در فرصت کوتاهی که با گرفتن یک ویزای کوتاه مدت توریستی و حداقل زمان ممکن در هتل فراهم شده است هم گردشگر آنچه که می‌خواهد را دیده باشد و هم میزبانان او به سود رسیده باشند. سود ناشی از گردشگری یکی از بهترین دلایل افزایش ساعت‌های کاری است.

از زندگی شبانه در شهر‌های قدیمی ایران هم صحبت شده است که گاهی در مقاطع کوتاه و محلات خاص رخ می‌داد اما یکی از دلایل ادامه نیافتن آن تاریکی هوا بود که با هیچ نور شمع و چراغی رفع نمی‌شد و شعله فتیله‌ها تنها دایره کوچکی در اطراف خود را روشن می‌کرد. پستی و بلندی معابر و رفت و آمد دشوار هم مشکل دیگر شهرها حتی پایتخت بود. از همه مهمتر اینکه زندگی سنتی بر مبنای کشاورزی و دامداری با روشنایی هوا نسبت مستقیمی دارد که هنوز هم پایدار مانده است. برق نمادی از دانش و صنعت بود که فرهنگ کاری را اندکی تغییر داد و مشاغل بوجود آمده در شهر‌ها هم ساعت‌های کاری جدیدی به وجود آورد که به تاریک و روشنایی هوا وابستگی نداشتند اما شیوه زندگی که قرن‌ها شکل گرفته است به سادگی تغییر نمی‌کند. شهر‌های بزرگ دیگر آسیا هم که فرهنگ‌های سنتی بر همین مبنا دارند مدتی با این مساله درگیر بودند که باید مانند گذشته‌های ساعت خواب و بیداری دقیق داشته باشند یا ساعت‌های کاری را به عرضه و تقاضای بازار واگذار کنند. بعضی از آن‌ها به تجربه دریافته‌اند که آزاد ماندن برخی از مشاغل می‌تواند نظمی مشخص را در ساعات شبانگاهی برقرار کند و شکل دیگری به شهر بدهد بدون اینکه به دیگر قسمت‌ها لطمه‌ای وارد کند.

در سال‌های قبل که قیمت بنزین ایران ارزان بود دور زدن با خودرو‌ها و رانندگی بی‌هدف در خیابان‌های خالی نوعی سرگرمی به حساب میامد. تفریحی که هیچ تعریف و دلیلی نداشت اما پس از اینکه اکران شبانه سینما‌ها و فعالیت شبانه استخر‌ها در برخی ایام سال آزمایش شد نتایج مثبتی هم دیده شد. بخش اصلی جمعیت شهری زندگی منظم و زمان بندی‌شده دارند که با ساعات اداری تعریف می‌شود اما گروهی هم هستند که به امکانات شهری در ساعت‌های دیگر نیاز دارند و صرف حضور آنان در فضا‌های عمومی مفیدتر از وقت گذرانی در خانه‌ها است. مشاغل مشخص در مکان‌های مشخص می‌توانند مشتریان خود را پیدا کنند بدون این که همگی مجبور باشند قبل از ساعت 12 شب با شتاب به خانه برگردند.

عکس‌هایی که از شهر‌های بزرگ جهان در تاریکی شب منتشر می‌شود و خیابان‌های و ساختمان‌ها را در تاریک شب نشان می‌دهد بخشی از زیبایی این‌شهر‌ها است. قسمتی از زندگی که هیچ‌گاه متوقف  نمی‌شود و با تاریک شدن هوا هم ادامه پیدا می‌کند. در شهر‌های پر رونق و بزرگ زندگی همیشه جریان دارد.

روزنامه همشهری 24 فروردین94

/ 0 نظر / 69 بازدید