میلیونر و زاغه نشین

میلیونر و زاغه نشین

محمد سرابی

در فقیر ترین شهرهای جهان هم می‌شود محله‌های اعیان نشین، خودرو‌های گرانقیمت و آدم‌های شیک‌پوش را پیدا کرد اما اگر کسی کمی جستجوگر باشد و نخواهد به برنامه ثابت تور‌‌های گردشگری اکتفا کند منظره‌های متفاوتی را خواهد دید.

گردشگران به کشور‌هایی می‌روند که آژانس‌های گردشگری معرفی می‌‌کنند و شهر‌هایی را می‌بینند که راهنما‌ها به آن‌ها نشان می‌دهند. جالب اینکه هر کسی با یک سفر کوتاه به شهر بزرگی در یک کشور می‌تواند به اندازه‌ای که دیده و خیلی بیشتر از آن درباره مردم آن کشور و شیوه زیست آن‌ها قضاوت کند. می‌تواند بگوید مردمی که دیده چقدر از رفاه برخوردار هستند و در چه استانداردی زندگی می‌کنند. این قضاوت کلی قطعا اشتباه است. اما کسانی که مدت طولانی ‌تر در شهر‌‌ها می‌مانند یا خیابان‌های بیشتری را می‌گردند چقدر دقت بیشتری دارند؟ اگر از هتل بیرون بیاییم و چند ساعتی در خیابان‌های اطراف بگردیم دید بهتری از شهر پیدا می‌کنیم؟ اگر یک خیابان را بگیریم و تا آخر برویم چقدر ممکن است با شهری بزرگ که فرصت کافی برای زندگی در آن را نداریم، آشنا شویم؟ اگر حاشیه نشین‌های و چیزی که به نام بافت فرسوده شناخته می‌شود را ببینیم چه‌قدر به شناخت ما از شهر کمک می‌کند؟

شهر‌های بزرگ همیشه جنبه‌های مختلفی دارند. نماد‌ها، یادمان‌ها، نقاط معروف تاریخی. ساختمان‌های فرسوده  قدیمی، بناهای براق و تمیز جدید و تفریح‌گاه‌های فراوانی که هرکسی می‌خواهد وقتش را در آن بگذراند. این کاملا طبیعی است که گردشگران به دنبال دیدنی‌‌ها باشند و مهاجران به دنبال فرصت اقامت و کار. هیچ راه ساده‌ و سریعی برای شناخت شهر‌ها و در نتیجه ارزیابی مردم یک کشور وجود ندارد. ممکن است در گردش تحقیقاتی خود از بهترین نقطه شهر گذشته باشیم یا اینکه گذارمان به جایی افتاده باشد که خود اهالی هم نمی‌خواهند از آن سو بگذرند. خواندن آمار‌های اقتصادی و اجتماعی و سبک سنگین کردن میزان تولید ناخالص داخلی و درصد اشتغال زنان هم بیشتر رتبه کشور را در جهان نشان می‌دهد تا اینکه یک جامعه را با استاندارد‌های خودش بسنجند. میزان رفاه در یک شهر بزرگ اگر چه از معیار‌های عددی جهانی پیروی می‌کند اما بیشتر از همه به خود مردمی که در آن زندگی می‌کنند بستگی دارد. به اینکه چه شغل و چه مسکنی دارند، چگونه در کنار هم زندگی می کنند و اوقاتشان را چطور می‌گذارنند.

مشکلاتی مانند ترافیک مرکز شهر و رواج استفاده از مواد مخدر در بیشتر شهرهای بزرگ جهان با هر نظام و نژاد وجود دارد. کارمند‌های مودب و فروشگاه‌های مرتب هم را هم می‌شود پیدا کرد اما یک معیار ممکن است نشانه کوچکی برای فهمیدن نسبت میان فقرا، ثروتمندان و قشر متوسط جامعه باشد. تقریبا همه شهر‌های بزرگ بخش زاغه نشین دارند. بعضی از این زاغه‌ها تنها لکه کوچکی در گوشه شهر هستند اما شهر‌هایی که مهاجران بزرگی را جذب کرده‌اند حاشیه بزرگی دارند که دور تا دور آن‌ها را گرفته است. این حاشیه‌ها انقدر بزرگ هستند که با خود شهر رقابت می کنند. یکی از اهداف سازمان‌های جهانی کم کردن زاغه‌های حاشیه شهر‌ها است که در کشورهای در حال توسعه جمعیت قابل توجهی است و روز به روز هم بیشتر می شود. حجم زاغه‌های هر شهر نشان می‌دهند چقدر از مردم نه در شهر زندگی می‌کنند و نه در روستا و به نسبت آن معیار‌های دیگری هم برای شناخت بیشتر شهر و ساکنانش پیدا می‌‌کنیم.

روزنامه همشهری 16 فروردین 94

http://i1.trekearth.com/photos/103300/ahmedabad_slum.jpg

/ 0 نظر / 6 بازدید