روزه‌ در تابستان

 

روزه‌ در تابستان

 

محمد سرابی

 

اولین باری نیست که ماه رمضان در فصل تابستان قرار می‌گیرد. 30 سال پیش و 30 سال قبل از آن هم ماه رمضان در همین روز‌ها بود و همینطور تا 14 قرن قبل و در تمام این مدت مردمی که روزه می‌گرفتند راه‌هایی برای تحمل 17 ساعت زندگی بدون آب و غذا داشتند.

سرعت تغییر شیوه زندگی هر سال بیشتر می‌شود. برای قرن‌ها مردم به شیوه‌های مشابهی زندگی می‌کردندکه اساس آن را کشاورزی تشکیل می‌داد. برنامه روزانه و ساعت‌های خواب و بیداری هم به همین شکل برنامه ریزی می‌شد. محصولات غذایی که در هر محل کشت می‌شدند کم و بیش در همان نقطه به مصرف می‌رسیدند و بیشتر نیاز‌ها در یک منطقه تامین می‌شد. همین شرایط روش‌های گوناگونی را برای ادای یک رسم مذهبی پدید آورده بود. دستور اصلی روزه داری برای تمام مردم مسلمان یکسان است و براساس خودداری از خوردن و آشامیدن تعریف می‌شود اما اقلیم در همه جا مشابه نیست و شرایط را عوض می‌کند.

30 و 60 سال قبل دستگاه‌های تهویه مطبوع برقی به اندازه امروز تمام ساختمان‌ها را خنک نمی‌‌کردند و کولرگازی‌ها انقدر به شبکه‌های برق فشار نیاورده بودند. یخچال هم در هر جایی آماده ارائه یخ و آب خنک نبود اما در مقابل هوای شهر‌ها به اندازه امروز آلوده نبود. دود خودرو‌ها که الان گرد و غبار هم به آن اضافه شده است تشنگی را بیشتر می‌کند و اگر گرم شدن تدریجی هوا را هم در نظر بگیریم ممکن است کمی بی‌حساب شویم.

تصور مرد کشاورزی که با وجود روزه گرفتن به مزرعه می‌رود و زیر تابش آفتاب کار می‌کند برای ما شهرنشینان دشوار است و چون خود قادر به انجام این کار نیستیم آن را غیر ممکن می‌دانیم. درست است که گرمای تابستان و روز‌های طولانی طاقت تشنگی را کم می‌کند اما اگر از احوال پیشینیان جویا شویم خواهیم دید که چطور می‌توانستند در شرایط سخت، روزه داری را ادامه دهند.

دو اصل مهم باعث می‌شد که گذشتگان بتوانند در فصل تابستان روزداری کنند. ساعت‌کار در جوامع کشاورزی با طلوع خورشید تنظیم می‌شد و تاریک شدن هوا به معنای شروع زمان استراحت بود خواب مناسب و بیدار نماندن تا نیمه شب نظم بدنی را افزایش می‌داد که در ماه رمضان از دیگر ایام سال مهمتر بود. امروزه بیدار ماندن‌های شبانه باعث می‌شود که در ساعت‌های مختلف روز احساس خواب آلودگی داشته باشیم و زمانی که برنامه غذایی هم به دلیلی روزه گرفتن تغییر کند تمام برنامه جسمی تحت تاثیر قرار می‌گیرد. دومین نکته که پیشینیان باز هم در رعایت آن از ما موفق‌تر بودند به رژیم غذایی برمی‌گردد که به اندازه امروز پر از شیرینی، گوشت و چربی نبود. غذا‌های گیاهی به شیوه‌ای تولید می‌شدند که امروز ارگانیک نام گرفته است. لبنیات و میوه‌ها بخش مهمی از تغذیه را تشکیل می‌دادند و برخی ادویه‌های محلی هم به سالم نگه داشتن جسم کمک می‌کردند.

مساله اینجاست که گذشتگان فقط برای اینکه بتوانند در ماه رمضان تابستانی روزه بگیرند برنامه زندگی خود را عوض نمی‌کردند. آن‌ها همیشه به موقع می‌خوابیدند و کمتر گوشت می‌خوردند زیرا سبک غالب و بلکه تنها روش موجود زیستن بود و همین کار آن‌ها را برای همه سال سالم نگه می‌داشت

در این جوامع مردمی بودند که در تمام فصل‌های سرد و گرم شعائر مذهبی را به شکل کامل به جا میاوردند.

/ 0 نظر / 24 بازدید