کهنه‌سرباز و نردبان یعقوب

کهنه‌سرباز و نردبان یعقوب
 

محمد سرابی روزنامه‌نگار

فیلم‌های ژانر «کهنه‌سرباز» آمریکایی هر‌سال و برای هر نسلی ساخته می‌شود زیرا تقریبا همه نسل‌های آمریکایی درگیر جنگ بوده‌اند. قدیمی‌ترین این داستان‌ها به سرباز‌هایی برمی‌گردد که در جنگ داخلی تبدیل به مزدور‌ و راهزن در فیلم‌های سیاه و سفید وسترن شده بودند. اما آنچه ما به‌عنوان فیلم‌های کهنه‌سرباز می‌شناسیم بیشتر از همه بعد از جنگ ویتنام ساخته شده است. نه به خاطر این‌که این جنگ طولانی و پر از کشتار بود بلکه به این دلیل که اعتراض‌های مردمی ضد جنگ را تحت‌تأثیر جریان چپ‌گرایی جهانی به دنبال داشت. همین اعتراض‌ها که در زمان دو جنگ جهانی بعید بود، ‌باعث شد فیلمساز‌ها به دنبال ساختن تصویری از سرباز‌های بازگشته از ویتنام باشند که به خاطر خشونت‌های جنگ دچار آسیب روانی تا حد دیوانگی خطرناک شده‌اند. بعد از این بود که راه انتقاد به جنگ‌های جهانی هم باز شد.
در آخرین فیلم مل گیبسون «ستیغ اره‌ای» Hacksaw Ridge ۲۰۱۶ که گفته می‌شود یاد فیلم «نجات سرباز رایان» اسپیلبرگ را زنده کرده است، پدر یک خانواده سنتی آمریکایی صحنه‌های خونین مرگ دوستان نزدیکش در جنگ جهانی اول را سر میز غذا شرح می‌دهد و اینجاست که فرزندانش و همین‌طور تماشاگر می‌فهمند که چرا او آن‌قدر عصبی و کم‌تحمل است. در فیلم «جزیره شا‌تر» Shutter Island ۲۰۱۰ هم شخصیت اصلی فیلم صحنه‌ای از فتح اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها، توده اجساد درون‌ آنها و خودکشی ناکام فرمانده آلمانی را به یاد می‌آورد که توضیحی برای ریشه‌های بیماری روانی فعلی او است.
نظام جنگ‌سالار آمریکا بعد از این دو جنگ جهانی به نبرد‌های کره و ویتنام و درگیری‌های آمریکای‌جنوبی و دیگر منازعات جنگ سرد می‌رسد که انبوهی از فیلم‌های سینمایی در این‌باره ساخته شده است. در این میان یک فیلم کمتر دیده شده را می‌توان به‌عنوان نمونه موفقی از این ژانر دانست. در فیلم «نردبان یعقوب» چند داستان به هم تنیده از سرنوشت یک سرباز آمریکایی را می‌بینیم؛ از زخمی شدن و مردن در ویتنام تا زنده ماندن و برگشتن به وطن درحالی‌که خاطرات مبهم و مرموزی را به یاد می‌آورد. «جاکوب سینگر» که «تیم رابینز» نقش او را بازی می‌کند پس از جنگ خانواده اولش را از دست داده است و اگرچه ظاهرا زندگی آرامی دارد اما وهم و هراسی را با خود از جبهه آورده است که نمی‌گذارد از زنده بودن لذت ببرد. او مدرک تحصیلی دکترا دارد اما به‌عنوان یک کارمند اداره پست کار می‌‌کند. زمانی که خیالات او شامل دیدن کابوس در خواب و اشباح در بیداری، بیش از حد می‌شود، تصمیم می‌گیرد دلیل آن را پیدا کند. جاکوب بخشی از خاطرات خود، مخصوصا زمانی که درگیر نبرد در منطقه‌ای جنگلی بودند را درست به یاد نمی‌آورد. او با همرزمانش هم تماس دارد و عجیب این‌که آنها هم کمابیش با همین مشکل روبه‌رو هستند. نام این فیلم از عبارتی در تورات گرفته شده است. براساس متن عهد عتیق، یعقوب پیامبر در سرزمین کنعان به خواب رفت و در رویا نردبانی را دید که فرشتگان از آن آمد و شد می‌کردند.
با ادامه جنگ‌های ارتش آمریکا در سال‌های آینده هم موضوع کهنه‌سرباز‌هایی که زخم‌های جسمی و روانی جنگ را با خود آورده‌اند همچنان سوژه‌ای برای سینما خواهد بود، اما سوال این‌جاست که دیگر کشور‌های جهان هم در همین زمان درگیر جنگ‌های خونبار بودند، پس چرا این نوع نگاه به دیوانگی پنهان کهنه‌سرباز‌ها را در سینمای دیگر کشور‌ها کمتر می‌بینیم؟ آیا سربازان آنها از روبه‌رو شدن با صحنه‌های دلخراش و خونین نبرد آسیبی ندیده‌اند؟

روزنامه شهروند 

شماره ۱۱۸۷ | ۱۳۹۶ چهارشنبه ۱۱ مرداد

http://shahrvand-newspaper.ir/news:nomobile/main/107507/%DA%A9%D9%87%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%86%D8%B1%D8%AF%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8

/ 0 نظر / 58 بازدید