اسپارتاکوس‌ها - ناشر مولف

 

اسپارتاکوس‌ها

برای پرونده نشریه کتاب هفته

محمد سرابی

می‌گویند اولین نسخه « اسپارتاکوس» به صورت ناشر - مولف منتشر شده است. این کتاب ابتدا یک داستان ساده درباره جنگ‌های باستانی به حساب میامد اما بعدا آنقدر مورد توجه قرار گرفت که ناشر‌ها و بعد از آن سینماگران دست به تولید نسخه‌های متعدد از آن زدند.

ناشر – مولف قاعدتا باید نویسنده‌ای باشد که خودش مراحل چاپ کتابش را پیش می‌برد. برخی از بزرگترین نویسنده‌ها اولین کتاب‌هایشان را خودشان چاپ کردند (که البته همه در این مرحله موفق نبودند)  اما در ایران نوع دیگری از ناشر – مولف را داریم که تحت عنوان یک انتشاراتی منتشر می‌شود. انتشاراتی‌هایی که هزینه چاپ را از نویسنده می‌گیرند و در پایان کتاب‌ها را بسته بندی‌شده بار یک خودرو می‌کنند و به او تحویل می‌دهند تا خودش برای پخش یا احیانا فروش آن تصمیم بگیرد. از سال 90 که قانون ناشر مولف رسما لغو شد تا از ناشرانی که نگران عنوان و تخصص خود بودند حمایت شود، نویسنده‌هایی که می‌توانند مخارج چاپ کتابشان را بپردازند راهی به جز اینکه یک پیمانکار – ناشر پیدا کنند ندارند. روشی که با افزایش قیمت کاغذ رواج بیشتری پیدا کرده است و با عنوان «شراکت» هم از آن نام برده می‌شود.

ناشر- مولف بودن می‌تواند دلایل متفاوتی داشته باشد. گاهی ناشر‌ها نمی‌خواهند با چاپ اثر متفاوتی از یک نویسنده ناشناس خطر کنند و سرمایه و اعتبار خود را به خطر بیندازند. در خیلی از موارد ناشر درست تشخیص می‌دهد و کتاب ارزش کافی برای انتشار و تضمینی برای فروش ندارد اما نویسنده آرزومند دست بردار نیست و می‌خواهد حتما اثرش را در کتابفروشی‌ها ببیند. اینجاست که باید دست به جیب شد و هزینه چاپ را پرداخت کرد در حالی که تضمینی برای بازگشت آن وجود ندارد.

مشکل دیگری که در زمینه فعالیت ناشر مولف‌ها در ایران وجود دارد مراحل طولانی و خسته‌کننده دریافت مجوز انتشار است. این کار می‌تواند وقت زیادی از نویسنده حرفه‌ای را بگیرد و باعث شود او اوقاتی را به جای نوشتن، به دنبال امضا گرفتن باشد. مدیربرنامه‌های ادبی که در ایران نایاب هستند این وظیفه را در کشور‌های توسعه یافته بر عهده دارند. اساسا شغلی به نام « انتشارات»‌ برای این شکل گرفته است که نویسنده‌ها تنها به فکر نوشتن باشند و پرونده به دست راهرو‌ اداره و پله چاپخانه را طی نکنند. اگر نویسنده‌ای بخواهد درگیر روند چاپ و توزیع کتاب شود قسمت زیادی از تمرکزش برای تولید اثر را از دست می‌دهد البته به شرط اینکه گرفتاری‌های روزمره تمرکزی برای نویسنده باقی گذاشته باشد. انتشارات یک تخصص در شناخت بازار مصرف است که می‌تواند مکمل ذوق وسلیقه نویسنده باشد و او را برای رسیدن به مخاطبان همراهی کند. ناشرها بازار را مستقل و متفاوت از نویسنده می‌بینند و این خود یک امتیاز است که در صورت ترکیب نقش‌ها از میان خواهد رفت. همچنان که ویراستار باید مستقل از نویسنده و و حتما متخصص کار خود باشد، دست اندرکاران انتشارات‌ها نیز باید جایگاه متفاوتی با خالقان کتاب‌ها داشته باشند.

اسپارتاکوس نزدیک 60 سال قبل و درست وسط محاکمات مک کارتی  چاپ شده است. اتهام‌هایی که به آثار هنری عصیانگر وارد می‌شد دلیلی برای «هاوارد فاست» نویسنده کمونیست آن بود تا به دنبال انتشار شخصی کتابش برود و مانند قهرمانش معیار‌های امپراطوری را بکشند. تا الان معیار‌های چاپ و انتشار از بیخ و بن دگرگون شده‌اند. الان یکی از روش‌های رایج در کشور‌های خارجی انتشار الکترونیک کتاب است که نویسندگان پر فروشی مانند جی کی رولینگ هم به آن روی آورده‌اند. هزینه‌های رایج چاپ و توزیع در این روش حذف می‌شود اما در ابتدا باید جامعه‌ای فراهم باشد که بخش زیادی از کتاب‌خوان‌های آن از فناوری‌های جدید برای مطالعه استفاده کنند. تازمانی که‌ جمعیت کتابخوان اقبالی به مطالعه نشان ندهند انتشار فردی یا گروهی یا الکترونیک کتاب‌ها نتیجه کافی نخواهد داشت.

کتاب هفته شماره 454 تاریخ اول آذر 1393

/ 0 نظر / 17 بازدید