قیمت آنچه می آشامیم

قیمت آنچه می آشامیم

 

محمد سرابی

 

صرفه‌جویی در مصرف آب یک اجبار مقطعی نیست، یک فرهنگ عمومی است که نشان می‌دهد مردم هر جامعه چقدر برای حفظ منافع عمومی کشور خود اهمیت قائل می‌شوند یا اینکه چقدر به آن بی‌اعتنا هستند.

در جغرافیای ما، کشاورزی همیشه وابستگی مستقیم به آب داشت و این آب هم با ساده‌ترین روش‌های ممکن به نقاط مختلف هدایت می‌شد. نهر‌هایی آب را از چشمه و رود و قنات به زمین‌های زراعی می‌رساندند و هر محصول با چند نوبت آبیاری به بار می‌نشست. با گذشت زمان با وجود اینکه روش‌های انتقال آب پیشرفت زیادی کردند آبیاری مزرعه‌های به اندازه کافی تغییر نکرد و همان روش‌ قدیمی طرفداران بیشتری داشت و الان که خبر از دست رفتن آب‌های زیر زمینی و سطحی به گوش ‌می‌رسد برای لوله کشی مزارع فرصت کمی باقی ‌مانده است. لوله کشی خانه‌های خیلی زودتر از این انجام شده بود. به غیر از سالمندان کسی دوران رونق آب انبار‌های خانگی را به یاد نمی‌آورد و کمتر کسی است که از خزینه‌های حمام خاطره‌ای واضح داشته باشد. لوله کشی آب خیلی سریع ظاهر خانه‌ها را تغییر داد اما مثل همیشه زودتر از فرهنگ مصرف آب آمده بود و رفتار‌هایی مانند شستن حیات و پیاده‌رو با آب آشامیدنی با قدرت تمام در میان دیگر سهل انگاری‌های مردمی جا گرفتند. زمانی که آب ارزان و فراوان بود تنها کسانی که واقعا به صرفه جویی عقیده داشتند و بدون هشدار‌های تلویزیون به این نتیجه رسیده بودند شیر آب را بیهوده باز نمی‌گذاشتند.

حالا مشکل کمبود آب جدی شده است و باید با انواع پیام‌های آموزشی ثابت که هدر دادن این مایه حیات چقدر برای خودمان زیانبار است. اما در کنار تبلیغات و گروه‌های اینترنتی و آگهی‌هایی که در روزنامه‌ها چاپ شده است یک نظریه دیگر هم رشد  کرده است که در برخورد با هر پیامی که بگوید شیر آب روشویی را کمتر باز کنید جواب می‌دهد « 90 درصد آب ایران برای کشاورزی مصرف می‌شود.» بله این نسبت صحیح است و از همان 10 درصد باقیمانده هم سهم کوچکی به کارخانه‌ها می‌رسد. اما آبی که برای کشاورزی استفاده می‌شود معمولا مستقیم از سد و چاه روانه شیار‌های مزرعه می‌شود ولی آبی که در لوله‌های شهر جریان دارد از مراحل متعدد تصفیه گذشته است چنانکه می‌شود آن را یک فراورده به شمار آورد نه یک ماده خام. اگر تمام اتفاقاتی که برای آب آشامیدنی از سد‌ها تا خانه‌ها می‌افتد را دنبال کنیم شاید برایمان عجیب باشد که چرا چنین محصولی مهمی همیشه به این سادگی و ارزانی جریان دارد. یک بطری آب معدنی از مراحل کوتاه‌تری گذشته و قیمت خیلی بیشتر دارد. امتیاز بطری‌های آب معدنی این است که با نوشیدن آن احساس می‌کنیم ماده خاص و ارزشمندی را مصرف می‌کنیم که تفاوت زیادی با آب لوله کشی دارد. شاید بطری پلاستیکی آب معدنی ارزش خاصی برای مصرف کننده نداشته باشد و بین زباله‌های خشک و تر روانه سطل آشغال شوداما بعید است کسی آب یک بطری آب معدنی را هدر دهد زیرا مستقیما برای آن پول پرداخت کرده است و از پشت دیوار شفاف بطری می‌بیند که آب با هر بار آشامیدن چطور کم می‌شود اما باز کردن شیر آب ظرفشویی این احساس رابه ما نمی‌دهد. تماشای نهر‌های بزرگ آب کشاورزی که ممکن است حسی از بی‌انتها بودن و بی اهمیت بودن آب را هم ایجاد کند.

این درست است که منابع آب ما بیشتر از همه برای کشاورزی سنتی مصرف می‌شود ولی دلیل خوبی برای هدر دادن آب آشامیدنی شهری نیست.

روزنامه همشهری 11 مرداد 94

 

/ 0 نظر / 34 بازدید