شهر مهاجران

شهر مهاجران

 محمد سرابی

کهنسالان تهرانی از زمانی می‌گویند که همه اهل همین شهر بودند و برای همین هم به یکدیگر اعتماد داشتند. وقتی همه مردم و پدر و مادر‌هایشان در شهری به دنیا‌ آمده باشند آنقدر به آن احساس تعلق می‌کنند که تصور زندگی در جای دیگر را ندارند. اما مهاجر‌ها که از جای دیگری ریشه‌کن شده‌اند در خاک جدید هم غربیه هستند و به سختی می‌توانند راهی بین این دو پیدا کنند برای همین است که دائم به دنبال «آشنا» می‌گردند، کسی که آن‌ها را به یاد زادگاهشان بیندازد و همان اعتماد و آرامشی که در گذشته داشتند را زنده کند. محله‌هایی که نام اقوام را دارند، همینطور بوجود آمدند اما بازهم این ادعا باقی مانده است که زمانی در این شهر همگی «اهل تهران» بودند.

لابد اگر هنوز هم همه اهل همین شهر باشند راننده‌ها بی‌دلیل جلو هم نمی‌پیچند، فروشنده‌ها جنس تاریخ گذشته به مشتری نمی‌دهند، مسافران اتوبوس به هم صندلی تعارف می‌کنند و همسایه‌ها صدای تلویزیونشان را بلند نمی‌کنند ولی اول باید پرسید دقیقا در چه تاریخی همه تهرانی بودند؟ اصلا می‌شود چنین چیزی را ثابت کرد و آمار و اطلاعاتی را برای آن پیدا کرد؟

کهنسالانی که از دوران گذشته حرف می‌زنند ظاهرا باید بین 70 تا 90 سال داشته باشند و اتفاقاتی که از آن حرف می‌زنند حدود 60 سال پیش رخ داده است. پس باید سراغ سال‌های 1330 برویم. اولین سرشماری نفوس و مسکن ایران که در سال 1335 انجام شد و بنابه اطلاعات آن در این سال 7/49 درصد ساکنان تهران متولد این شهر نبودند، یعنی از هر دو نفر تهرانی یک نفر در جای دیگری به دنیا آمده بود.

بیشتر شهر‌های بزرگ ایران از جمعیت مهاجر بی‌نصیب نیستند. در جهان هم شهر‌های بزرگی هستند که ساکنان مهاجر دارند. حتی کشور‌هایی هم هستند که تقریبا تمام جمعیت ‌آن‌ها از مهاجران چند قرن گذشته تشکیل شده است و همین الان هم سیل مهاجرت را باوجود سخت‌گیری‌های فراوان می‌پذیرند. اتفاقا این جوامع سرمایه اجتماعی پرباری دارند و یکسره در اقتصاد و دانش و فرهنگ با بقیه جهان رقابت می‌کنند. شهر‌ها می‌توانند از مردم بومی یا مهاجر ساخته شده باشند اما این به تنهایی نشانه اعتماد و اطمینان میان مردم نیست.

 روزنامه همشهری 4 آذر 1393 صفحه 16 شماره 6407

 

/ 0 نظر / 36 بازدید