محمد سرابی

www.msarabi.com

 
آتش در آشیانه پرستو
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ۱٢:٠٢ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٦ شهریور ۱۳٩٠
 

محمد سرابی

 mohammad sarabi

جنگ در غرب و جنوب کشور بود ولی آسیبهای آن به تمام ایران رسید. عملا هیچ شهر و روستایی نبود که از خسارت جنگ مستقیم یا غیر مستقیم در امام مانده باشد. در سالهای اخر که صدام تهدید شهر هارا اغاز کرد تهران دائما زیر حملات هواپیماها یا شلیک موشک­ها بود و کسانی که آن سالها در تهران زندگی کرده اند آژیر خطر موشکهایی که شهر را می­لرزاندند به یاد میاورند. شلیک موشکها مدت زیادی ادامه داشت و نقاط مختلفی مورد اصابت قرار گرفت که در زمان خود برای همه اهالی اطراف شناخته شده بودند ولی گذشت زمان باعث شد که یک به یک فراموش شوند خصوصا که خانه ها دوباره ساخته شدند و نشانه­ای از محل اصابت موشک باقی نماند.

 


بلوار کشاورز

در شمال محله سید خندان و میدان کتابی پیاده رو ها خلوت است و حتی در ساعتهای شلوغ روز هم عابران زیادی از آنجا عبور نمیکنند. برعکس تعداد خودروها بسیار زیاد است و این خیابانها به اندازه یک بزرگراه خودرو جابه جا میکنند که تقریبا همگی خودروهایی مسیر شمال به جنوب خیابان شریعتی هستند. در این وضعیت به راحتی نمیتوان نشانی مورد نظر را پیدا کرد.«مختار شادمان فر» یکی از کسبه قدیمی میدان محسنی است. او می­گوید:« موشک در نزدیکی میدان کتابی به یک ساختمان خورده بود موج انفجار تقریبا همه خیابان­های اطراف را تکان داد. ماشین هایی که از خیابان شیبدار مقابل خانه می­گذشتند هم خسارت دیدند. آن موقع می­گفتند خانم بارداری که در آن خیابان بود به دلیل موج انفجار فرزندش را از دست داد»

تنها خیابان شیبدار خیابان گل نبی است که از سمت سه راه ضرابخانه به طرف میدان کتابی میرود و در محلی که به این خیابان نزدیک میشود شیب تندی دارد و باعث شده که پیاده رو های دوطرف پله داشته باشند. با رسیدن به میدان کتابی در سمت جنوب غربی فضای سبز کوچکی دیده می­شود. چند نیمکت این فضا را تبدیل به پارک محلی کرده است از کسانی که در پارک هستند سراغ محل اصابت موشک را می­گیریم. پیرمردی که به عصایش تکیه داده است میگوید:« در همین خیابان گل نبی بود ولی به سرعت ساخته شد و مدت زیادی خرابه نماند برای عده زیادی جای آن را نمی­دانند» او به اول خیابان گل نبی اشاره میکند. به سمت جنوب میدان میرویم و از زیر پل پرستو می­گذریم. میوه فروشی روی مسیل مجتبایی و اطراف آن محل تردد روزانه اهالی است و شاید بتوان اینجا نشانی درست را پرسید. همینطور هم می­شود و «محمد کاظم نادری» که در همین اطراف ساکن است برخورد موشک را به خاطر دارد.او می­گوید« فکر میکنم حوالی سال 66 بود که اینجا را زدند. من در شرق تهران کار میکردم و حدس زدم که شاید موشک در این حوالی خورده باشد. به سرعت خودم را رساندم و دیدم که ساختمان نبش میدان کتابی از بین رفته است.» ساختمان دو طبقه و مسکونی بود ولی قبل از آن با شروع آژیر خطر ساکنان ساختمان را ترک کرده بودند. گویا یک بچه کوچک و هنوز مادربزرگش در ساختمان باقی مانده بودند که موشک به آن برخورد می­کند.

در زمان جنگ مشخص نبود که موشکها با توجه به اهداف خاصی به به تهران پرتاب میشود یا اینکه دارو دسته صدام حسین بدون هیچ هدفی مناطق مسکونی را از بین میبرند.  در طول جنگ 248 حمله موشکی از طرف عراق انجام شد و جمعا 414 موشک به شهر های ایران پرتاب گردید که بیشتر کشته شدگان آنها افراد غیر نظامی بودند. موشکهای اسکاد عراق و الحسین که همان موشک دستکاری شده اسکاد بود قدرت تخریب بالایی داشت و در محله های پرجمعیت و قدیمی خسارت زیادی میزد. مثال موشک 9متری در کوچه 6 متری در آن زمان ساخته شد. «احمد رشیدیان» یکی دیگر از اهالی محله میگوید« در اثر انفجار موشک بیشتر شیشه های پنجره ها در اطراف محل انفجار شکست و قاب آلومنیومی پنجره های یک ساختمان که نزدیکتر بود کج شد» عده ای از عابراین و کسانی که در خیابان بودند هم آسیب دیدند موج انفجار دو خودرو را که در حال حرکت بودند از جا بلند کرد و به ساختمانها کوبید طوری که در یکی از آنها هم فردی کشته شد.

در هر حمله موشکی به شهرهای ما ۶/۵ نفر به ازای اصابت هر موشک به شهادت رسیده اند و ۲۸ نفر هم مجروح شده اند؛ اما آماری از آسیب دیدگان جراحت های روانی در دست نیست. در تمام طول آن سال ها جمعیتی معادل ۱۴ میلیون نفر در 27 شهری ساکن بودند که در تیررس قرار داشتند.همیشه بعد از برخورد موشک شایعات زیادی به راه می­افتاد عده ای می­گفتند هدف اصلی ساختمانی امنیتی در خیابان گل­نبی بوده است ولی با توجه به شرایط جنگی در نقاط دیگر خیابانهای اطراف هم ستاد ها و ساختمانهای مرتبط با امور جنگ وجود داشت و به سادگی نمیتوان این موضوع را دریافت. مالک ساختمان که به قولی از کسبه بازار و به قول دیگری از تجار بود ساختمان را در 4 طبقه بازسازی کرد که اکنون هم در این نقطه قرار دارد ولی با زدن زنگ کسی در را باز نکرد. به نظر نمی آمد در زمان مراجعه ما کسی در آن حضور داشته باشد. «کاظم طباطبایی» یک دیگر از اهالی محله جلفا می­گوید«خیلی از اعضای آن خانواده فوت کرده اند و الان چند تن از بازماندگان هستند. اگرچه ساختمان باز سازی شد ولی برخورد موشک فاجعه بزرگی بود»

موشکباران شهرهای ایران از سال 63 و زمانی که جنگ در مناطق مرزی به بن بست رسید شروع شد و تا سال 67 ادامه پیدا کرد. در زمستان 65 اولین موشک­ها به تهران برخورد کرد و بیشترین دوران موشکباران در فاصله اسفند 66 تا اردیبهشت 67 بود. احتمالا حادثه میدان کتابی که در آن زمان میدان پرستو نامیده میشد در همین دوره اتفاق افتاده است. در گوشه پارک حاشیه میدان پایه سنگی کوچکی دیده میشود که ظاهرا برای نصب یک نماد یا مجسمه ساخته شده است ولی مجسمه ای ندارد. جنگ تما شده  است و دیگر صدایی به جز صدای خوردوهای و چرخهایی که روی آسفالت کشیده میشود به گوش نمیرسد. پیاده رو های خلوت و خیابان­های شلوغ خیابان جلفا و میدان پرستوی سابق چیزی از موشک را به یاد ندارند.

محمد سرابی mohammad sarabi