محمد سرابی

www.msarabi.com

 
گفت وگو با بهروز غریب‌پور - این عروسک‌ها بزرگ شده‌ا
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ۱٢:۳٧ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٢ اسفند ۱۳۸٩
 
گفت وگو با بهروز غریب‌پور، کارگردان اپرای عروسکی «مولوی»

این عروسک‌ها بزرگ شده‌اند!

کودک و نوجوان > هنر- آن‌قدر عروسک‌­ها را در برنامه کودک دیده‌­ایم که فکر نمی‌­کنیم بتوان با عروسک، متن‌­های نمایشی سنگین‌تر را اجرا کرد، اما بهروز غریب‌­پور در این چند سال نمایش‌نامه‌­های مختلفی را به­‌صورت اپرای عروسکی روی صحنه برده است.

اجرای این نمایش‌ها نه‌‌تنها در ایران، بلکه در خارج ازکشور هم با استقبال مخاطبان رو‌به‌رو شده. مهم‌ترین جنبه کار، استفاده از ترکیب عروسک و اپرا است؛ یک ترکیب عجیب، ولی تأثیرگذار. تأثیر آن را می‌توان از تشویق تماشاگران در پایان اجرا دریافت.

این‌جاسالن فردوسی است که مخصوص نمایش عروسک نخی ساخته و تجهیز شده است. نور به تدریج کم می‌شود و صندلی‌های قرمز و دیوارهای سیاه در تاریکی فرو می‌روند. نمایش شروع می‌شود و ناگهان از عمق تاریکی، صدای ترسناکی می‌آید. وقتی پرده کنار می‌­رود، صحنه حمله مغولان، کشت و کشتار و فریادهای مردم را در نور قرمز می­‌بینیم.

داستان مولوی از جوانی او آغاز می‌‌شود و در ادامه به آشنایی‌اش با شمس می‌­رسد. گفت‌وگوها از آواز سنتی ایرانی تشکیل شده است و موسیقی و تغییر صحنه‌آرایی، پرده‌ها را از هم جدا می‌کند. صحنه پایانی سماع درویشان است. کمی قبل از این‌که نمایش تمام شود، کرکره بالای صحنه باز می‌شود و می‌توان عروسک‌گردان‌ها را در حال کار دید. ایجاد حرکات ظریف عروسک‌ها مثل لرزیدن کف دست‌ها بدون این‌که بقیه اندام‌های عروسک تکان بخورد، مهارتی است که تنها پس از تمرین بسیار زیاد حاصل می‌شود. تشویق‌ها از همین‌جا آغاز می‌شود و تا روشن شدن سالن ادامه پیدا می‌کند.

بعد از نمایش، فرصت کوتاهی فراهم می‌شود تا با بهروز غریب‌پور صحبت کنیم. سؤال اول درباره دلیل انتخاب عروسک نخی برای این نمایش‌هاست. غریب‌پور می‌گوید: «برخلاف تصور، ثابت شده که عروسک نخی فقط برای موضوع‌های سطحی و سرگرم‌کننده نیست. اگر تسلط و تواناییِ کافی باشد، می‌شود این  روش را تبدیل به وسیله‌ای برای انتقال پیام کرد. بنابراین اگر یک اثر عروسکی را می‌بینید که  سطحی به‌نظر می‌آید به‌دلایلی مانند متن یا اجراست. همین نگاه  مرا وادار کرد این روش را انتخاب کنم. اپراهای عروسکی «رستم و سهراب»، «مکبث» و  «عاشورا» موفق شدند مخاطب را جلب کنند، حالا هم «مولوی» و در آینده «حافظ» را خواهیم داشت.»

در اجرای خارج ازکشور «عاشورا»، با این که مخاطبان با زبان اجرا و موضوع آن آشنا نبوده‌اند، تحت‌تأثیر آن قرار گرفته‌اند. کارگردان می‌گوید: «برای خود من عجیب نبود که تماشاگران خارجی از کار استقبال کنند، چون اعتقاد دارم که با یک زبان بین‌المللی کار می‌کنم. الان هم برای اجرا در بزرگ‌ترین جشنواره امریکای لاتین در سال 2012 که در کلمبیا برگزار می‌شود، برنامه‌ریزی می‌کنیم.»

حالا به موضوع اصلی می‌رسیم. نوجوان‌هایی که مجذوب تئاتر عروسکی شده‌اند باید از کجا شروع کنند؟ غریب‌پور می‌گوید: «باید از روی اصول آموزشی شروع کرد. کتاب‌هایی هست مثل «نمایش عروسکی گام‌به‌گام» که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان چاپ کرده. گروه خودمان هم ممکن است به‌تدریج کلاس‌های آموزشی برگزار کند. مهم قرارگرفتن در فضای تئاتر عروسکی  است. الان در گروهمان چند تا از فرزندان اعضا هستند که می‌توانند مثل منتقدهای مجرب یک اثر عروسکی را نقد کنند و اشکال‌های کار را هم بگویند.»  و اضافه می‌کند که: «گروهمان الان جوان هستند و میانگین سنی‌شان تقریباً 22 سال است. وقتی کار را شروع کردند، نوجوان بودند. من همیشه می‌گویم اولین وظیفه ما تربیت مخاطب است، دوم ترویج این هنر، سوم فراهم کردن شرایط آموزش؛ آموزشی دقیق و سخت تا با ضربات چکش از درون مرمر یک اثر هنری در بیاید.» چند نفری منتظر گفت‌وگو با غریب پور هستند. پس آخرین سؤال را طرح می‌کنم. اولین نمایشتان را در چه سنی کارگردانی کردید؟ او جواب می دهد: «14سالگی، نمایش «آرش» در سنندج.»

گروه عروسکی آران که این نمایش‌ها را اجرا می‌کند شش‌سال قبل با طراحی و ساخت عروسک‌های نخی و جا انداختن اپرای عروسکی باعث شد این زبان هنری از شکل سابق خود به عنوان یک سرگرمی کودکانه در بیاید.  اگر شما هم هنوز فکر می‌کنید عروسک‌های نخی فقط به درد سرگرم کردن بچه‌ها می‌خورد، یکی از این نمایش‌ها را ببینید.

http://www.hamshahrionline.ir/details/130241

روزنامه همشهری 12 اسفند 1389 ضمیمه دوچرخه


 
 
دومینوی عربی
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ۱٢:۳٥ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٥ اسفند ۱۳۸٩
 

دومینوی عربی

محمد سرابی:
بعد از اتفاقات کشورهای عربی نام «نظریه دومینو» بیشتر شنیده می‌شود. دومینو اسم یک بازی است که با مهره‌های مکعب مستطیل نقطه‌دار انجام می‌شود.

مسابقات دومینو هم با حضور گروه‌هایی برگزار می‌شود که تعداد زیادی از این مهره‌ها را طوری می‌چینند که با افتادن یکی بقیه هم می‌ریزند. نظریه دومینو بر اساس همین  بازی‌ها تعریف شد.

نظریه دومینو یعنی وقتی چند کشور در کنار هم قرار دارند و نظام‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و شرایط کلی مشابهی دارند، ممکن است اتفاقات درونی آنها هم شباهت پیدا کنند و سقوط دولت در یکی از آنها به همه منطقه سرایت کند. این نظریه اولین بار در سال‌های جنگ سرد در آسیای جنوب‌شرقی مطرح شد. کشورهایی مثل کامبوج، ویتنام، لائوس و... از نظر شرایط زندگی مردم و نظام سیاسی خیلی شبیه بودند و چین، روسیه و امریکا می‌خواستند به آنها تسلط پیدا کنند.

اتفاقات سیاسی مثل گرایش به کمونیسم یا سرکوب خشونت‌آمیز در آنها مثل هم بود و زمانی که یک دولت سقوط می‌کرد، احتمال زیادی داشت بقیه هم به همین شیوه از بین بروند. دومینو بیشتر از طرف امریکا مطرح می‌شود و اوج آن زمانی بود که جمهوری‌های آسیای میانه دچار اعتراضات داخلی شدند و نظام‌های طرفدار روسیه جای خود را به نظام‌های طرفدار غرب دادند. آن موقع اصطلاح دومینو بیشتر از همیشه به کار رفت و امریکا اعلام کرد که تمام این کشورها به همین سرنوشت دچار خواهند شد، ولی با گذشت زمان مشخص شد که نظریه دومینو همیشه درست نیست و تعدادی از کشورها متحد روسیه و به همان شکل قبلی باقی ماندند، چون شرایط پیچیده‌تر از چیزی بود که تصور می‌شد و به عوامل زیادی بستگی داشت.

حالا که در کشورهایی مثل تونس و مصر حاکم  عوض شده است، نظریه دومینو درباره کشورهای عربی مطرح شده است. دولت چند کشور عربی تغییر کرده است و بعضی دولت‌ها دچار مشکل و اعتراضات داخلی شده‌اند. در بعضی از کشورهای عربی هم هیچ اتفاقی نیفتاده است. آیا نام این کشورهای عربی را می‌دانید؟

http://www.hamshahrionline.ir/details/129232

روزنامه همشهری 5 اسفند 1389 ضمیمه دوچرخه


 
 
کنده شدن جنوب از شمال - سودان
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ۱٢:۳۱ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٥ اسفند ۱۳۸٩
 

کنده شدن جنوب از شمال

محمد سرابی:
یک منطقه جنگ زده در عمق افریقا در حال تبدیل شدن به یک کشور است.منطقه ای که سال‌ها شبه نظامیان جوان و سربازان دولتی در آن درگیر بودند و فقرو نا امنی نشانه اصلی آن است ممکن است، به عنوان یک کشور مستقل ثبت شود.

سودان در شمال شرقی افریقا قرار دارد و پایتخت آن خارطوم است. این کشور بزرگ‌ ترین کشور افریقا و نیز بزرگ ‌ترین کشور عربی است.مردم سودان از دو نژاد سیاهپوست و عرب هستند و دین اسلام بزرگ‌ترین دین آن است. مسیحیت و ادیان قبیله ای هم در این کشور پیروانی دارند.سودان گاهی اوقات نقش مهمی در بین کشور های عرب و مخصوصاً در رابطه با همسایه‌اش مصر بازی می‌کند، ولی نیاز شدید داخلی بیشتر امکانات آن را به کار می‌گیرد.بیشتر اختلاف‌های داخلی به خاطر تفاوت های نژادی و مذهبی است و منجر به جنگ می شود.

غیر نظامیان و کودک - سربازها در این جنگ ها بیشتر از همه خسارت می بینند.ارتش و گروه شبه نظامی جانجاوید که از طرف ارتش حمایت می شوند، با جدایی طلبان غرب وجنوب می‌جنگند.در سال 2003 در منطقه دارفور در غرب نسل‌کشی بزرگی رخ داد و عده زیادی کشته و آواره شدند.شش سال بعد دادگاه لاهه حکم باز داشت رئیس جمهور سودان، عمرالبشیر را صادر کرد، ولی  مردم سودان و کشورهای منطقه به آن اعتراض کردند.قدرت‌های غربی هم به دنبال تجزیه سودان  و نفوذ درآن هستند، زیرا اهمیت جغرافیای زیادی دارد.در همه پرسی‌ای که چند وقت قبل برگزار شد، از مردم جنوب سودان پرسیده شده بود که آیا می خواهند مستقل شوند یا خیر؟ نتیجه رسمی هنوز منتشر نشده است، ولی مشخص است که اکثریت به جدایی جنوب رای داده‌اند.امریکا می‌خواهد به سرعت پایگاه بزرگ نظامی خود را در جنوب سودان

ایجاد کند و دیگر کشورها هم به دنبال نفوذ در این کشور جدید هستند.منابع نفتی در مرز شمال و جنوب قرار دارند. ولی به نظر نمی آید وضعیت مردم این منطقه با جدایی از دولت مرکزی بهتر شود.

http://hamshahrionline.ir/print/129234

روزنامه همشهری 5 اسفند 1389 ضمیمه دوچرخه


 
 
جاعل یا جعل‌ کار
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ۱٢:٢٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٤ اسفند ۱۳۸٩
 

جاعل یا جعل‌ کار

محمدسرابی:
به خودشان می‌گویند جعل‌کار؛ چیزی معادل تراشکار، صافکار یا رنگ‌کار. جعل سند برای آنها یک حرفه است؛ حرفه‌ای که با آن زندگی را می‌گذرانند و اغلب اوقات مجازات و زندان هم نمی‌تواند این شغل را از آنها بگیرد.

یک میز کوچک و انباری مخفی از مهرها، رنگ‌ها و نمونه‌های سفید اسناد، سرمایه جعل کار است. هرچقدر که دولت‌ها مدارک هویت و سندیت را پیشرفته‌تر می‌کنند جعل‌کارها هم راه‌های پیشرفته‌تری برای ساخت مدارک تقلبی کشف می‌کنند.
گفت‌‌گویی که می‌خوانید در خودرویی در حاشیه یک خیابان انجام شد. جعل‌کار برای خبرنگاری که در پوشش مشتری با او صحبت می‌کند از حرفه خود و دست ‌ساخته‌هایش می‌گوید و در ادامه با مواد قانونی که در برخورد با جعل تدوین شده است آشنا می‌شوید.

- چی جعل می‌کنی؟
مشتری باشد همه‌چیز. از کارت و شناسنامه تا سندخانه.
- یعنی همه‌چیز سفید داری؟
نداشته باشم هم می‌خرم. بچه‌ها تهیه می‌کنند. البته وقت می‌گیرد ولی کارت و شناسنامه و اینها را همیشه خودم دارم.
- مهرچی؟
همه‌جور دارم. مهر را خودم درست نمی‌کنم. بعضی‌ها کارشان درست کردن مهر است. ما از آنها می‌خریم.
- پس فقط می‌سازی. اگر یک شناسنامه بخواهم چقدر طول می‌کشد؟
3-2روز. اگر شناسنامه سفیدبخواهی که هر مشخصاتی را برای خودت بنویسی گران‌تر است ولی شناسنامه‌های کهنه‌ای که در بازار می‌فروشند ارزان‌تر است و می‌شود آنها را دستکاری کرد. اگر هم بخواهی چیزی را در شناسنامه‌ات عوض کنی بسته به موردش فرق می‌کند.
- مثلا چی؟
مثلا ازدواج را پاک می‌کنند یا اضافه می‌کنند یا کلا با شناسنامه جعلی ازدواج می‌کنند. ارث خورها اسم پدر را عوض می‌کنند یا بعضی از دخترهای شوهر نکرده سنشان را کم می‌کنند.
- کارت پایان خدمت چی؟
پایان خدمت یک هفته طول می‌کشد. اینهایی که جدیدا می‌دهند سخت‌تر است.
- گواهینامه‌؟
گواهینامه لیبل‌دار سخت است یک هفته طول می‌کشد. از همه سخت تر کارت ملی است، خرجش هم بیشتر است چون می‌شود با آن کار بانکی و چک انجام داد.
- اگر لو برود چی؟ تا به حال گیرافتاده‌ای؟
بله ولی به خاطر مدارکی که می‌سازم نبوده. من کارم را درست انجام می‌دهم لو رفتنش هم با من نیست چون ما جنس را می‌فروشیم و دیگر کاری با مشتری نداریم. گیرافتادن من به خاطر این بود که با زنم اختلاف داشتم. او هم رفت و پلیس را آورد و گفت شوهرم جاعل است. البته همه وسایل را پیدا نکردند، یک شناسنامه سفید و چندکارت بود که رویشان کار می‌کردم. همان‌ها هم برایم یک سال حبس شد.
- نتوانستی برای خودت سند‌بگذاری و بیرون بیایی؟
از کسی که جرمش جعل باشد هیچ وثیقه‌ای قبول نمی‌کنند چون حتما جعلی است. کلا یک قسمت از کار ما سند ساختن برای وثیقه است. هر قراری که قاضی صادر می‌کند قیمتی دارد؛ مثلا برای قرار 200میلیونی باید سندی گذاشت که 200میلیون قیمت داشته باشد. جعل‌کار 20درصد پول را می‌گیرد و سند را می‌سازد. طرف هم با این سند بیرون می‌آید.
- ولی سند در بایگانی دادگاه باقی می‌ماند و ممکن است بفهمند جعلی است.
مشکلی نیست. راه‌هایی را بلدیم که سند را در بایگانی معدوم کنیم یا بیرون بیاوریم؛ آدم‌هایش هستند.
- اگر برای زمین بی‌صاحبی سند بخواهند چی؟
فرق می‌کند. بعضی از سندها باید قدیمی باشد؛ یعنی سند زمان‌های قدیمی و کهنه را باید بسازیم که قیمت بالایی دارد. بعضی‌ها هم جدید هستند که سفیدش را داریم. اگر هم بخواهند نقل‌وانتقالات را در سند بیاوریم که مثلا چند دست چرخیده و طبیعی‌تر است، قیمت بالا می‌رود. این کارها یک سری کامل مهر از سال‌های مختلف می‌خواهد که همه جعل کارها ندارند.
- اگر فتوکپی یک سند را بیاورند می‌توانی اصلش را درست کنی؟
بله. یک ماه وقت می‌گیرد. قیمت هم بالاست ولی درست مثل کپی را می‌سازم. سند کار سختی است اما مشتری زیاد دارد. دلال‌ها و زمین‌خوارها سند را خوب می‌خرند؛ البته الان وضع بازار ملک و املاک خوب نیست و کار ما هم خوابیده.
- گذرنامه چی.
پاس زیاد کار نمی‌کنم ولی اگر بخواهی می‌توانم بسازم. پاس،کار هرکسی نیست. وقتی گواهینامه جعل می‌کنی قرار است آن را به یک کارمند نشان بدهی که چیز زیادی نمی‌داند و توجه هم نمی‌کند ولی پاس را جلوی مامورهای فرودگاه‌های اروپا می‌گذاری که کارشان تشخیص اصل از بدل است. نخ، چسب، ‌مهربرجسته و هزار چیز ظریف دارد که اگر اشتباه کنی لو می‌رود.
- اگر سفارش بگیرم معامله چطوری است؟
نصف پول قبل از کار، نصف هم موقع تحویل، بعد هم هیچ‌کاری با هم نداریم. البته من خودم به محض سفارش گرفتن شروع نمی‌کنم. 3-2روز صبر می‌کنم چون بعضی‌ها پشیمان می‌شوند. یک عده وحشت دارند که سندجعلی دستشان بگیرند.
- ممنون. خبرت می‌کنم.
معامله را جورکن یک درصدی هم خودت بردار. ما کارمان را بلد هستیم جنس خوب و بی‌عیب تحویل می‌دهیم. برای همین همیشه مشتری داریم.

جاعلان در قانون

در ماده523 بخش تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده قانون مجازات اسلامی مصوب 1370/9/7آمده است:
«جعل‌ و تزویر عبارتند از: ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیررسمی، خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردن یا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا تقدیم یا تاخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی یا الصاق نوشته‌ای به نوشته دیگر یا به کار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن و نظایر اینها به قصد تقلب».

در میان حقوق‌دانان جعل تعریف مشخصی دارد؛ «عملی که عنصر مادی آن فعلی متقلبانه و مزورانه در اسناد برای کسب منافع نامشروع است و جاعل در پی کسب منافعی برای خود است که محق آن نمی‌باشد». اما چگونه جرمی به این وضوح تبدیل به شغل و حرفه می‌شود؟ مواد524 تا 537 قانون مجازات اسلامی نشان می‌دهند که چه مجازات‌هایی برای جعل اسناد مختلف در نظر گرفته شده است؛ امضای مقامات ارشد حکومتی 3 تا15سال حبس، مدارک تحصیلی یک تا 3سال، مهر یا نشان ادارات غیردولتی 6ماه تا 3سال، اسکناس یا اسناد بانکی و اوراق بهادار به قصد اخلال اقتصادی 5تا20 سال، احکام دادگاه‌ها، اسناد تعهدآور بانکی نظیر چک و امضای نمایندگان مجلس و وزرا یک تا 10سال.

بخشی از این مواد قانونی نیز به تعیین مجازات برای کارمندان دولتی اختصاص دارد که در امر جعل با جاعل همکاری کرده یا از رتبه و جایگاه اداری خود و اسنادی که در اختیار دارند سوءاستفاده کنند. اما به نظر می‌آید سود نهفته در کار جعل اسناد آن‌قدر زیاد است که این دست مجازات‌ها نمی‌تواند به اندازه کافی بازدارنده باشد خصوصا که برای اسنادی چون گذرنامه که امروزه اهمیت زیادی دارد یا سند مالکیت زمین‌ها، خانه‌ها و دیگر بناها ماده مستقلی در نظر گرفته نشده است.اما آنچه جایش خالی است، تعیین مجازات برای تکرار جرم جعل است.

بهمن کشاورز، وکیل دعاوی و رئیس‌سابق کانون وکلا می‌گوید:«متاسفانه در قانون فعلی با خلأ در مبحث تکرار جرم مواجه هستیم؛ به این معنی که برای تکرار جرم جعل، مجازاتی تعیین نشده است و تنها حداقل و حداکثر جرم در قانون وجود دارد که در صورت برخورد با ارتکاب پیاپی جرم نیز نمی‌توان از حداکثر مجازات تعیین‌شده فراتر رفت. البته امیدواریم در قانون جدیدی که در مراحل بررسی و تصویب قراردارد این موضوع مورد توجه قرار گرفته باشد».

الکترونیک شدن ارتباطات بین دستگاه‌ها و استفاده از شبکه‌های رایانه‌ای می‌تواند باعث کاهش جرم جعل شود، ولی فقط جعل مدارک کاغذی را تحت تاثیر قرار خواهد داد و جاعلان قدیم تبدیل به نفوذگرهای رایانه‌ای می‌شوند؛ پدیده‌ای که در کشورهای توسعه‌یافته قابل مشاهده است.

کشاورز می‌گوید:«با افزایش جمعیت و پیچیده شدن روابط اقتصادی، تمام جرائمی که ریشه اقتصادی دارند مانند جعل اسناد هم بیشتر می‌شوند». این موضوع طی بحران‌های مالی به وضوح قابل مشاهده است؛ آنجا که تکه‌ای کاغذ می‌‌تواند مسیر زندگی شخصی را دگرگون کند.

http://www.hamshahrionline.ir/details/128899

روزنامه همشهری 4 اسفند 1389