محمد سرابی

www.msarabi.com

 
استعمار
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:٤٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٤ خرداد ۱۳۸٧
 

برای آباد کردن نمی‌آیند

کودک و نوجوان > جهان- محمد سرلبی:
استعمار (colonialism)، در اصل به معنی آباد کردن است، ولی معمولاً استعمارگران به جای آباد کردن کشورها، به دنبال حفظ منافع خود و استفاده از منابع دیگر کشورها، هستند.

کریم‌خان زند یکی از کسانی بود که زودتر از بقیه متوجه مقصود استعمارگران شد. 13 خرداد سالروز درگذشت کریم‌خان زند است. قبل از کریم‌خان، نادرشاه افشار و قبل از آنها سلسله صفویه بر ایران حکومت می‌کردند. اروپاییان از زمان صفویه با ایران آشنا شده بودند، ولی در آن زمان هنوز مفهوم استعمار برای ایرانیان شناخته نشده بود. اگر چه پرتغالی‌ها به خلیج‌فارس آمده و تعدادی از جزایر جنوب ایران را اشغال کرده بودند، ولی هنوز هم قسمت اصلی تجارت و مسایل مالی مربوط به آن، در اختیار ایرانیان بود. پس از جنگ‌های دوره افشار و هم چنین در زمان کریم خان زند،کم‌کم بازرگانان و نمایندگان سیاسی اروپا وارد شهرهای ایران شدند. کریم‌خان به نفوذ آنها شک داشت و مشهور است که زمانی یک تاجر اروپایی برای جلب نظر او چند ظرف چینی گرانقیمت را به کریم خان هدیه می‌دهد؛ کریم خان یکی از ظرف‌ها را به زمین می‌اندازد و بعد از شکستن آن می‌گوید که ما در ایران از ظرف‌های مسی استفاده می‌کنیم که خودمان آنها را می‌سازیم و با یک بار افتادن هم نمی‌شکند.
 بعد از او سلسله قاجاریه روی کار آمدند و استعمارگران به خاورمیانه سرازیر شدند و هندوستان توسط انگلیسی‌ها کاملاً تصرف شد. ابزار اصلی استعمارگران دو وسیله بود؛ سلاح گرم و کشتی‌های بزرگ. آنها پادشاهان بی‌کفایت را با زرق و برق کالاها و تمدن خود فریب می‌دادند و قراردادهای مختلفی را برای در اختیار گرفتن کشورها با آنها می‌بستند. ارتش این کشورها هم از بازرگانانشان حمایت می‌کرد. در ابتدا اسپانیا و پرتغال فعالیت‌های استعماری را آغاز کردند و پس از آنها هلند، انگلیس و فرانسه هم اقدامات خود را شروع کردند. این دوران نزدیک به دو قرن طول کشید و کشورهای مستعمره کم‌کم شروع به مبارزه علیه استعمارگران کردند و به استقلال رسیدند. اما دولت‌های استعمار‌گر نفوذ خود را از راه‌های مختلف ادامه دادند. هنوز هم آثار استعمار در آمریکای جنوبی، آفریقا و آسیا دیده می شود. ویژگی کشورهای مستعمره این است که با کشور اصلی همسایه نیستند و پس از پایان دوران استعمار، زبان استعمارگران را به عنوان زبان اول یا دوم انتخاب می‌کنند. کشور ایران هیچ‌گاه به صورت مستعمره درنیامد، به همین دلیل هم روز استقلال ندارد، ولی به دلیل ضعف و بی‌توجهی حاکمان، مخصوصاً در دوران قاجار، وابستگی زیادی به کشورهای غربی پیدا کرد و  خسارت زیادی نیز دید. کریم‌خان درست فکر کرده بود، استعمارگران برای
 آباد کردن نیامده بودند.

سه شنبه 14 خرداد 1387

روزنامه همشهری - دوچرخه

http://hamshahrionline.ir/details/53300


 
 
15 خرداد
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:٥۱ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٩ خرداد ۱۳۸٧
 

سحرگاه 15 خرداد

محمد سرابی:
سحرگاه 15 خرداد 1342 ، نیروهای رژیم شاه به خانه امام خمینی(‌ره) در قم حمله کرده و ایشان را بازداشت کردند.

حساسیت رژیم به سخنرانی‌ها و نوشته‌های امام‌ خمینی ره از مدتی پیش آغاز شده بود. در بهار آن سال گروهی از مأموران رژیم با لباس مبدل وارد مراسم عزاداری امام صادق ع در مدرسه فیضیه قم شدند و با ایجاد اخلال در مراسم، درگیری‌هایی را شروع کردند که منجر به کشته و مجروح شدن بسیاری از طلاب شد. پس از این فاجعه، امام خمینی‌ره، سیزدهم خرداد در سخنرانی خود شاه و حمله مأموران او به فیضیه را به شدت محکوم کردند. همین سخنرانی هم باعث شد که رژیم، با وجود مخالفت عمومی، ایشان را زندانی کند.

   پس از انتشار خبر دستگیری امام‌ره، بسیاری از مردم قم به منزل ایشان رفتند و همراه  حاج آقا مصطفی،  فرزند گرامی امام ، به سمت حرم مطهر حضرت معصومه س حرکت کردند.

   در همان زمان، علما و مراجع تقلید با صدور بیانیه ای خواستار آزادی امام شدند.

   در درگیری‌های نیروهای مسلح و نیروهای شهربانی قم با مردم تعداد زیادی زخمی شده یا به شهادت رسیدند.

15 خرداد 42، تهران- عکس از مرکز اسناد انقلاب اسلامی

   این اعتراض در تهران هم مانند سایر شهرها شکل گرفت و سیل خروشان کشاورزان کفن‌پوش ورامین، دهقان‌های کن و مردم جماران به طرف تهران حرکت کردند و به همراه  بازاری‌ها،  دانشگاهیان و گروه‌های مختلف مردم، تهران را با فریادهای «یا مرگ یا خمینی» به لرزه درآوردند و در درگیری نیروهای رژیم  با مردم  تهران به حمام خون تبدیل شد. در بعضی شهرها مانند مشهد، شیراز و تبریز این اعتراض‌ها و درگیری‌ها شدیدتر از بقیه شهرها بود.

و حرکت‌های 15 خرداد 42، آغازی شد برای حرکت‌های مردمی سال هایی که به انقلاب اسلامی بهمن 57 رسیدند.

دوشنبه 13 خرداد 1387

http://hamshahrionline.ir/details/53281


 
 
جنگ 6 روزه اعراب و اسراییل
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:٤٩ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٩ خرداد ۱۳۸٧
 

فقط 6 روز طول کشید

 محمد سرابی:
سال گذشته، زمانی که تهاجم 33 روزه رژیم اشغالگر قدس به حزب‌الله در جنوب لبنان هیچ نتیجه‌ای نداشت، همه به یاد جنگ‌های شش روزه اعراب و اسرائیل افتادند.

در 15 خرداد سال 1346 کشورهای عرب همسایه فلسطین یعنی مصر، اردن، سوریه و لبنان به صورت دسته‌جمعی به سرزمین‌های اشغالی حمله کردند. جمال عبدالناصر، رئیس جمهور مصر، می‌گفت که می‌خواهیم صهیونیست‌‌ها را به دریا بریزیم. در روزهای اول جنگ ارتش‌های عرب توانستند بر نیروهای صهیونیست پیروز شوند، ولی آمریکا و انگلیس به کمک صهیونیست‌ها رفتند. بی‌نظمی و نداشتن فرماندهی قدرتمند هم باعث شد که ارتش‌های عرب کم‌کم در مقابل نظامیان صهیونیست شکست بخورند. سرانجام وضعیت جنگ برگشت و این بار صهیونیست‌ها وارد کشورهای عربی شدند. آنها نوار غزه و صحرای سینا را، که جزو کشور مصر بود، تصرف کردند. ‌صهیونیست‌ها‌ ساحل غربی رود اردن را از کشور اردن و بلندی‌های جولان را از سوریه و زمین‌های کشاورزی جنوب لبنان را هم از این کشور جدا کرده و به سرزمین‌های اشغالی ضمیمه کردند. در مدت شش روز، کشورهای عربی نه تنها نتوانستند صهیونیست‌‌ها را شکست دهند، بلکه قسمتی از سرزمین‌های خود را هم از دست دادند. دولت مصر شکست را قبول کرد و انورسادات در مقابل به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی، صحرای سینا را دوباره پس گرفت.

بقیه کشورهای همسایه هم از آن زمان تصور می‌کنند که قادر به مقابله با رژیم صهیونیستی نیستند. ولی سال پیش، زمانی که ارتش رژیم صهیونیستی قصد داشت به جنوب لبنان و منطقه حزب‌الله لبنان حمله کند، پس از 33روز جنگ، حتی نتوانست وارد خاک این سرزمین شود. از آن موقع تا به حال تفسیرگران خارجی و حتی سیاستمداران رژیم اشغالگر قدس، در این فکر هستند که چگونه یک گروه مردمی توانست بیشتر از ارتش‌های چند کشور بزرگ در مقابل صهیونیست‌ها مقاومت کند.

دوشنبه 13 خرداد 1387

روزنامه همشهری - دوچرخه

http://hamshahrionline.ir/details/53284


 
 
استعمار
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:٤٧ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٩ خرداد ۱۳۸٧
 

برای آباد کردن نمی‌آیند

محمد سرابی:
استعمار (colonialism)، در اصل به معنی آباد کردن است، ولی معمولاً استعمارگران به جای آباد کردن کشورها، به دنبال حفظ منافع خود و استفاده از منابع دیگر کشورها، هستند.

کریم‌خان زند یکی از کسانی بود که زودتر از بقیه متوجه مقصود استعمارگران شد. 13 خرداد سالروز درگذشت کریم‌خان زند است. قبل از کریم‌خان، نادرشاه افشار و قبل از آنها سلسله صفویه بر ایران حکومت می‌کردند. اروپاییان از زمان صفویه با ایران آشنا شده بودند، ولی در آن زمان هنوز مفهوم استعمار برای ایرانیان شناخته نشده بود. اگر چه پرتغالی‌ها به خلیج‌فارس آمده و تعدادی از جزایر جنوب ایران را اشغال کرده بودند، ولی هنوز هم قسمت اصلی تجارت و مسایل مالی مربوط به آن، در اختیار ایرانیان بود. پس از جنگ‌های دوره افشار و هم چنین در زمان کریم خان زند،کم‌کم بازرگانان و نمایندگان سیاسی اروپا وارد شهرهای ایران شدند. کریم‌خان به نفوذ آنها شک داشت و مشهور است که زمانی یک تاجر اروپایی برای جلب نظر او چند ظرف چینی گرانقیمت را به کریم خان هدیه می‌دهد؛ کریم خان یکی از ظرف‌ها را به زمین می‌اندازد و بعد از شکستن آن می‌گوید که ما در ایران از ظرف‌های مسی استفاده می‌کنیم که خودمان آنها را می‌سازیم و با یک بار افتادن هم نمی‌شکند.
 بعد از او سلسله قاجاریه روی کار آمدند و استعمارگران به خاورمیانه سرازیر شدند و هندوستان توسط انگلیسی‌ها کاملاً تصرف شد. ابزار اصلی استعمارگران دو وسیله بود؛ سلاح گرم و کشتی‌های بزرگ. آنها پادشاهان بی‌کفایت را با زرق و برق کالاها و تمدن خود فریب می‌دادند و قراردادهای مختلفی را برای در اختیار گرفتن کشورها با آنها می‌بستند. ارتش این کشورها هم از بازرگانانشان حمایت می‌کرد. در ابتدا اسپانیا و پرتغال فعالیت‌های استعماری را آغاز کردند و پس از آنها هلند، انگلیس و فرانسه هم اقدامات خود را شروع کردند. این دوران نزدیک به دو قرن طول کشید و کشورهای مستعمره کم‌کم شروع به مبارزه علیه استعمارگران کردند و به استقلال رسیدند. اما دولت‌های استعمار‌گر نفوذ خود را از راه‌های مختلف ادامه دادند. هنوز هم آثار استعمار در آمریکای جنوبی، آفریقا و آسیا دیده می شود. ویژگی کشورهای مستعمره این است که با کشور اصلی همسایه نیستند و پس از پایان دوران استعمار، زبان استعمارگران را به عنوان زبان اول یا دوم انتخاب می‌کنند. کشور ایران هیچ‌گاه به صورت مستعمره درنیامد، به همین دلیل هم روز استقلال ندارد، ولی به دلیل ضعف و بی‌توجهی حاکمان، مخصوصاً در دوران قاجار، وابستگی زیادی به کشورهای غربی پیدا کرد و  خسارت زیادی نیز دید. کریم‌خان درست فکر کرده بود، استعمارگران برای
 آباد کردن نیامده بودند.

سه شنبه 14 خرداد 1387

روزنامه همشهری - دوچرخه

http://hamshahrionline.ir/details/53300


 
 
همه او را تنها گذاشتند - میرزا کوچک خان
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:٤٤ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٩ خرداد ۱۳۸٧
 

همه او را تنها گذاشتند

محمد سرابی:
«میرزا کوچک‌خان جنگلی» یکی از مبارزان علیه حکومت شاهنشاهی ایران است که در فاصله بین ضعیف شدن حکومت قاجاریه و قدرت گرفتن رضاخان توانست برای مدتی علیه آنها مبارزه کند

«میرزایونس»، معروف به میرزا کوچک‌خان با تحصیل علوم مذهبی و همین‌طور آشنایی با دانش و سیاست‌های کشورهای استعمارگر به این نتیجه رسیده بود که باید با استفاده از سلاح به جنگ حکومت شاهنشاهی ایران برود. او با کمک تعدادی دیگر از مبارزان در ابتدا گروه «اتحاد اسلام» را در رشت تشکیل داد، ولی با حمله نظامیان انگلیسی در سال 1298 این گروه از بین رفت. اردیبهشت سال بعد ارتش اتحاد جماهیر شوروی وارد گیلان شد و بندرانزلی را اشغال کرد. آنها در اصل در تعقیب دشمنان دولت شوروی بودند، ولی نمایندگان سیاسی این دولت که می‌خواستند به نحوی در ایران نفوذ کنند، از طریق ارتش به میرزا کوچک‌خان و دیگر مبارزان پیشنهاد کمک و همکاری دادند. میرزا، شرایط را با احتیاط بسیار بررسی می‌کرد. او برای مبارزه با نظام شاهنشاهی نیاز به اسلحه داشت، ولی اگر اسلحه‌های رایگان شوروی را قبول می‌کرد به آن کشور وابسته می‌شد. میرزا در مذاکره با شوروی حاضر شد در قبال پرداخت پول از آنها اسلحه بخرد، به شرط این که دولت شوروی در مسائل داخلی ایران دخالت نکند و نیروهای نظامی خود را در خاک ایران افزایش ندهد و تصمیم‌گیری در باره نوع حکومت ایران هم بر عهده نمایندگان مردم ایران باشد و اموال هیچ‌کس مصادره نشود.

پس از آن، میرزا موفق شد با کمک یارانش وارد شهر رشت شود. نظامیان دولتی  در مقابل او مقاومت نکردند و شهر روز 18خرداد 1299  به دست میرزاکوچک‌خان  فتح شد. ولی عوامل دولت شوروی که نمی‌خواستند با دولت مرکزی ایران درگیر شوند، به تعهدهای خود عمل نکردند. اختلاف‌های داخلی جنگلی‌ها هم باعث بروز تفرقه شد و در سال بعد افرادی مثل احسان‌الله‌ خان، خالو قربان و حیدرخان عمو اوغلی از نهضت جنگل خارج شدند.  سرانجام میرزاکوچک‌خان در کوه‌های تالش، زمانی که به دنبال جمع‌کردن و سازماندهی دوباره دوستانش بود، در اثر سرمای شدید در گذشت.

میرزا، قسمت عمده زندگی خود را در مبارزه گذراند و همیشه در این فکر بود که آزادی خواهی خود را حفظ کند و به کشور دیگری وابسته نشود. عوامل رضاخان که به دنبال او بودند، جسدش را در میان برف‌ها پیدا کردند و سر او را برای رضا‌خان فرستادند.

 

http://hamshahrionline.ir/details/53297

ضمیمه نوجوانان روزنامه همشهری 9 خرداد 1387


 
 
آدامس اعتیاد آور پان پراگ
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:۳٥ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۸ خرداد ۱۳۸٧
 

تا به حال کسی را دیده‌اید که به آدامس اعتیاد داشته باشد؟

خیلی‌ها به آدامس، پاستیل یا انواع جویدنی‌ها عادت دارند ولی اخیراً ماده‌ای به عنوان خوشبوکننده دهان به بازار آمده است که خواص اعتیادآور دارد. سر و کله پان پراگ از یکی دو سال قبل پیدا شد و در این مدت توانست بیماری‌های بسیاری را روانه دندان‌ها، دهان و تمام جسم کسانی  کند که با مصرف آن به خود می‌قبولاندند که احساس شادی و سرخوشی می‌کنند. پان مخدری برای نوجوانان است.

پان پراگ

پان به مواد گوناگونی گفته می‌شود که از سالیان بسیار دور در آسیای‌جنوبی و جنوب‌شرقی از پاکستان تا برمه تولید و مصرف می‌شده است. به‌طور کلی پان مخلوطی از ترکیبات گیاهی فرآوری شده است که در برگ‌های گیاه بتل Betel به شکل بسته‌های مثلث مانند پیچیده می‌شود.

در دوران قدیم پان یک محصول اشرافی و مخصوص طبقه ثروتمند بود که تولید و مصرف آن تشریفات خاصی داشت. ملکه نور جهان از ترکیب پان و چند ماده دیگر به عنوان خمیر آرایشی قرمزرنگ استفاده می‌کرد و تقلید از وی باعث گسترش مصرف پان در میان برخی از مردم شد. می‌دانیم که تنباکو پس از آغاز دوران استعمار وارد هندوستان شده است. از این رو آنچه  در قرن‌های گذشته به عنوان پان نامیده می‌شد مسلماً فاقد توتون بوده است.

امروزه در هندوستان 3 نوع اصلی از پان یافت می‌شوند. نوع تنباکویی که به نام‌های پان سوپاری، پان ماسالا و ساواپان شهرت دارد و از ترکیب توتون با دانه و میوه بتل به دست می‌آید. نوع میوه‌ای به نام متاپان که ظاهراً فاقد توتون و دانه بتل است و طعم شیرین دارد و نوع معطر که با اسانس نعناع و نام اولارنوپان شناخته می‌شود.

دو نوع آخر بیشتر شباهت اسمی با پان دارند و معمولاً هرگاه از پان نام برده می‌شود مقصود کالایی است که تنباکو  و بتل را با هم داشته باشد. در بنگلادش پان جزئی از فرهنگ و اقتصاد به حساب می‌آید؛ کمابیش مشابه همان نقشی که کوکا در اکوادور بازی می‌کند. کشاورزان گیاه بتل بیشتر از قبیله خاسیا هستند و در این کار مهارت زیادی دارند. محصولات بتل که اغلب در مزارع مرتفع کاشته می‌شود به خاورمیانه،  اروپا و حتی آمریکای‌شمالی نیز صادر می‌شود.

شهریور ماه سال گذشته «پان پراگ» در اعلامیه ستاد  مبارزه با مواد مخدر خود را نشان داد و رسانه‌ها متوجه رواج این ماده در شرق کشور شدند.  از همان زمان هم مشخص نبود که پان پراگ همان پان هندوستانی است یا از انواع مدرن شده ناس به دست آمده است.در گذشته ناس کم و بیش در نواحی شرقی هم‌مرز با افغانستان رایج بود.

البته هر بلایی که سیگار بر سر ریه می‌آورد، ناس بر سر دندان‌ها و لثه می‌آورد طوری که معتاد به ناس از روی دندان‌هایش و همین‌طور از روی تف کردن‌های پیاپی شناخته می‌شود. هنوز هم ناس در میان برخی از کارگران ساختمانی و خدماتی به خصوص کسانی که از آن سوی مرزهای شرقی آمده‌اند رواج دارد و کیسه‌های پلاستیکی کوچک که با خمیر سبزرنگ چرک پر شده‌اند را می‌توان در دست این افراد دید. طبیعی است که ماده‌ای با این مشخصات نمی‌تواند در میان نسل جدید گسترش پیدا کند و برای استقبال آنها حتماً باید از بسته‌بندی مناسب و تبلیغات که کافی استفاده کرد.

پان پراگ paan parag هم در واقع نه یک نام عامیانه بلکه یک عنوان و برند تجاری است که به شرکت kothari هندوستان تعلق دارد. روی تمام محصولات این شرکت اعم از آدامس، پاستیل، پودر، آب‌نبات و... عبارت فاقد تنباکو به چشم می‌‌خورد. بسته‌بندی‌ها از قوطی‌های بزرگ تا پاکت‌های بسیار کوچک هستند و اسامی و طعم‌های متفاوتی دارند.  نمونه‌هایی از محصولات این شرکت در ایران مشاهده شده‌اند ولی آنچه با نام پان پراگ در شرق ایران رایج است نه محصولات این شرکت است و نه ناس سنتی.

شهریورماه سال قبل جانشین دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در نشستی خبری گفت که پان پراگ یک ماده مخدر صناعی است و عوامل سودجو آن را به عنوان خوشبوکننده دهان و با نام‌های راجا، گوتکا، چالیا، نبسوار، پان عربی، پان هندی، پان پاکستانی، ویتامین، ملوان زبل، پان اسفناج و ناس خارجی به جوانان و نوجوانان می‌فروشند. محمدرضا جهانی محل تولید این مواد را پاکستان و ترکیبات آن را تنباکو، آهک، خاکستر، ادویه، ساخارین و اسانس اعلام کرد. او ایجاد دلبستگی و اعتیاد را مهم‌ترین عارضه مصرف این ماده مخدر دانست و تأکید کرد که  از 11 نوع پان موجود در استان سیستان و بلوچستان 6 نوع آن حامل مواد مخدر افیونی بوده است.

فرمول‌های دیگری نیز برای تولید این ماده از ترکیب گیاهان آرکا و وین با برگ گیاه بتل وجود دارد. به نظر می‌آید هم در طول تاریخ و هم در دوران کنونی تولیدکنندگان دائماً به فکر ساختن ترکیبات جدید و متنوعی از پان بوده‌اند طوری که تعریف شکل یگانه‌ای از پان ناممکن شده است ولی شباهت همه این ترکیبات  در پی داشتن ابتلا به  سرطان دهان و بیماری‌های مشابه است. تحقیقات آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) نیز این عوارض را تأیید کرده است.

گفته می‌شود پان به عنوان چهارمین ماده پر مصرف در جهان در کنار تنباکو، الکل و کافئین قرار دارد و حداقل 10درصد از جمعیت آسیای جنوب‌شرقی و شبه قاره هند از پان استفاده می‌کنند. اگرچه این آمار چندان دقیق نیست ولی آثار تف کردن‌های متعدد که با مصرف پان اتفاق می‌افتد روی پیاده‌روهای پاکستان، هند، بنگلادش، برمه و... نشان می‌دهد که معتادان به پان نباید از این تعداد کمتر باشند.فروردین‌ماه امسال مدیرکل درمان و بازپروری ستاد مبارزه با مواد مخدر در مصاحبه با خبرگزاری حیات گفت: «مصرف محدود پان پراگ می‌تواند وابستگی روانی ایجاد کند و ترکیبات آن موجب سرطان دهان و لثه خواهد شد.»

وی همچنین تصریح کرده است: «پیگیری موضوع پان پراگ به وزارت بهداشت و درمان واگذار شده است.» رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر هم در اواخر فروردین‌ماه پان رایک تهدید بهداشتی نامید و اعلام کرد وزارت بهداشت باید پیگیر این موضوع باشد. وزیر بهداشت نیز اظهار داشت که نامه‌ای به ستاد مبارزه با قاچاق برای جمع‌آوری پان پراگ ارسال شده است علاوه بر اینکه جمع‌آوری محصولات قاچاق نیاز به مجوز ندارد.

پان بیشتر از همه در استان سیستان و بلوچستان دیده می‌شود؛  جایی که مشکلات بی‌شمار زندگی جوانان را هدف گرفته است. رئیس اداره بهزیستی چابهار پان پراگ را مخدر رایج در شهرهای جنوبی چابهار خواند و در این باره تصریح کرده است: «به دلیل کاربرد آهک در ساخت این ماده، سرطان‌های دستگاه گوارش و تنفس بین افرادی که از این مخدر استفاده می‌کنند دیده می‌شود.»

با توجه به اینکه مواد اولیه نظیر گیاه بتل فرآوری شده گران‌قیمت هستند و محصولات موجود در ایران بسیار ارزان‌قیمت، پس پان موجود در ایران باید از ترکیباتی بدتر از نوع زیانبار اصلی ساخته شده باشد. مدیرکل دفتر سلامت روانی و اعتیاد وزارت بهداشت می‌گوید: «آنچه  ما متوجه شده‌ایم این است که پان محتوی تنباکو است؛  شبیه چیزی که قبلاً به عنوان ناس شناخته می‌شد. اینها به دلیل وجود موادی مانند آهک برای سلامتی بسیار مضر هستند و علاوه بر اینکه تمام عوارض سیگار را دارند به دلیل تهیه شدن در مکان‌های غیربهداشتی و روش‌های نادرست و همین‌طور نوع مصرف جویدنی، موجب بیماری‌های مختلف حفره دهانی مانند سرطان‌های مخاط دهان و تخریب دندان‌ها می‌شوند.»

محمد صابری‌ظفرقندی می‌افزاید «نوع عرضه محصول در ایران به صورت آدامس، پاستیل یا اجناس مشابه است که برای جذب جوان‌ها بسته‌بندی‌های جذابی هم دارند. اگرچه تولیدکنندگان به دلایل تجارتی ادعا کنند که این مواد فاقد تنباکو  یا هر ماده زیانبار دیگر هستند، تا وقتی که یک پژوهش علمی و آزمایشگاهی سندیت گفته‌های آنها را تأیید نکند ما بر این باور هستیم که این نوع مواد،  مصرف‌کننده را در معرض خطر قرار می‌دهد.»

پان، پان پراگ یا هر نام دیگری که برای این ماده استفاده می‌شود چه یک خوشبوکننده کثیف باشد و چه یک مخدر، اعتیادآور است و به دلیل قیمت پائین و تأثیر آرام دقیقاً قشر نوجوان و جوان را هدف گرفته است. اگرچه پان امروزه در استان‌های شرقی خود را نشان می‌دهد ولی اگر مراقب گسترش آن نباشیم نزدیک است که در کیف‌ها و کوله‌پشتی‌های بچه مدرسه‌ای‌ها جای خود را باز کند.

محمد سرابی روزنامه همشهری 8خرداد 87صفحه جامعه (20)

 

 
خوشبختانه این مطلب دست نخورده چاپ شدلبخند
 

 
 
پان پراگ
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:٤٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٧ خرداد ۱۳۸٧
 

آدامس اعتیاد‌آور

محمد سرابی:
تا به حال کسی را دیده‌اید که به آدامس اعتیاد داشته باشد؟

خیلی‌ها به آدامس، پاستیل یا انواع جویدنی‌ها عادت دارند ولی اخیراً ماده‌ای به عنوان خوشبوکننده دهان به بازار آمده است که خواص اعتیادآور دارد. سر و کله پان پراگ از یکی دو سال قبل پیدا شد و در این مدت توانست بیماری‌های بسیاری را روانه دندان‌ها، دهان و تمام جسم کسانی  کند که با مصرف آن به خود می‌قبولاندند که احساس شادی و سرخوشی می‌کنند. پان مخدری برای نوجوانان است.

پان به مواد گوناگونی گفته می‌شود که از سالیان بسیار دور در آسیای‌جنوبی و جنوب‌شرقی از پاکستان تا برمه تولید و مصرف می‌شده است. به‌طور کلی پان مخلوطی از ترکیبات گیاهی فرآوری شده است که در برگ‌های گیاه بتل Betel به شکل بسته‌های مثلث مانند پیچیده می‌شود.

در دوران قدیم پان یک محصول اشرافی و مخصوص طبقه ثروتمند بود که تولید و مصرف آن تشریفات خاصی داشت. ملکه نور جهان از ترکیب پان و چند ماده دیگر به عنوان خمیر آرایشی قرمزرنگ استفاده می‌کرد و تقلید از وی باعث گسترش مصرف پان در میان برخی از مردم شد. می‌دانیم که تنباکو پس از آغاز دوران استعمار وارد هندوستان شده است. از این رو آنچه  در قرن‌های گذشته به عنوان پان نامیده می‌شد مسلماً فاقد توتون بوده است.

امروزه در هندوستان 3 نوع اصلی از پان یافت می‌شوند. نوع تنباکویی که به نام‌های پان سوپاری، پان ماسالا و ساواپان شهرت دارد و از ترکیب توتون با دانه و میوه بتل به دست می‌آید. نوع میوه‌ای به نام متاپان که ظاهراً فاقد توتون و دانه بتل است و طعم شیرین دارد و نوع معطر که با اسانس نعناع و نام اولارنوپان شناخته می‌شود.

دو نوع آخر بیشتر شباهت اسمی با پان دارند و معمولاً هرگاه از پان نام برده می‌شود مقصود کالایی است که تنباکو  و بتل را با هم داشته باشد. در بنگلادش پان جزئی از فرهنگ و اقتصاد به حساب می‌آید؛ کمابیش مشابه همان نقشی که کوکا در اکوادور بازی می‌کند. کشاورزان گیاه بتل بیشتر از قبیله خاسیا هستند و در این کار مهارت زیادی دارند. محصولات بتل که اغلب در مزارع مرتفع کاشته می‌شود به خاورمیانه،  اروپا و حتی آمریکای‌شمالی نیز صادر می‌شود.

شهریور ماه سال گذشته «پان پراگ» در اعلامیه ستاد  مبارزه با مواد مخدر خود را نشان داد و رسانه‌ها متوجه رواج این ماده در شرق کشور شدند.  از همان زمان هم مشخص نبود که پان پراگ همان پان هندوستانی است یا از انواع مدرن شده ناس به دست آمده است.در گذشته ناس کم و بیش در نواحی شرقی هم‌مرز با افغانستان رایج بود.

البته هر بلایی که سیگار بر سر ریه می‌آورد، ناس بر سر دندان‌ها و لثه می‌آورد طوری که معتاد به ناس از روی دندان‌هایش و همین‌طور از روی تف کردن‌های پیاپی شناخته می‌شود. هنوز هم ناس در میان برخی از کارگران ساختمانی و خدماتی به خصوص کسانی که از آن سوی مرزهای شرقی آمده‌اند رواج دارد و کیسه‌های پلاستیکی کوچک که با خمیر سبزرنگ چرک پر شده‌اند را می‌توان در دست این افراد دید. طبیعی است که ماده‌ای با این مشخصات نمی‌تواند در میان نسل جدید گسترش پیدا کند و برای استقبال آنها حتماً باید از بسته‌بندی مناسب و تبلیغات که کافی استفاده کرد.

پان پراگ paan parag هم در واقع نه یک نام عامیانه بلکه یک عنوان و برند تجاری است که به شرکت kothari هندوستان تعلق دارد. روی تمام محصولات این شرکت اعم از آدامس، پاستیل، پودر، آب‌نبات و... عبارت فاقد تنباکو به چشم می‌‌خورد. بسته‌بندی‌ها از قوطی‌های بزرگ تا پاکت‌های بسیار کوچک هستند و اسامی و طعم‌های متفاوتی دارند.  نمونه‌هایی از محصولات این شرکت در ایران مشاهده شده‌اند ولی آنچه با نام پان پراگ در شرق ایران رایج است نه محصولات این شرکت است و نه ناس سنتی.

شهریورماه سال قبل جانشین دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در نشستی خبری گفت که پان پراگ یک ماده مخدر صناعی است و عوامل سودجو آن را به عنوان خوشبوکننده دهان و با نام‌های راجا، گوتکا، چالیا، نبسوار، پان عربی، پان هندی، پان پاکستانی، ویتامین، ملوان زبل، پان اسفناج و ناس خارجی به جوانان و نوجوانان می‌فروشند. محمدرضا جهانی محل تولید این مواد را پاکستان و ترکیبات آن را تنباکو، آهک، خاکستر، ادویه، ساخارین و اسانس اعلام کرد. او ایجاد دلبستگی و اعتیاد را مهم‌ترین عارضه مصرف این ماده مخدر دانست و تأکید کرد که  از 11 نوع پان موجود در استان سیستان و بلوچستان 6 نوع آن حامل مواد مخدر افیونی بوده است.

فرمول‌های دیگری نیز برای تولید این ماده از ترکیب گیاهان آرکا و وین با برگ گیاه بتل وجود دارد. به نظر می‌آید هم در طول تاریخ و هم در دوران کنونی تولیدکنندگان دائماً به فکر ساختن ترکیبات جدید و متنوعی از پان بوده‌اند طوری که تعریف شکل یگانه‌ای از پان ناممکن شده است ولی شباهت همه این ترکیبات  در پی داشتن ابتلا به  سرطان دهان و بیماری‌های مشابه است. تحقیقات آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) نیز این عوارض را تأیید کرده است.

گفته می‌شود پان به عنوان چهارمین ماده پر مصرف در جهان در کنار تنباکو، الکل و کافئین قرار دارد و حداقل 10درصد از جمعیت آسیای جنوب‌شرقی و شبه قاره هند از پان استفاده می‌کنند. اگرچه این آمار چندان دقیق نیست ولی آثار تف کردن‌های متعدد که با مصرف پان اتفاق می‌افتد روی پیاده‌روهای پاکستان، هند، بنگلادش، برمه و... نشان می‌دهد که معتادان به پان نباید از این تعداد کمتر باشند.فروردین‌ماه امسال مدیرکل درمان و بازپروری ستاد مبارزه با مواد مخدر در مصاحبه با خبرگزاری حیات گفت: «مصرف محدود پان پراگ می‌تواند وابستگی روانی ایجاد کند و ترکیبات آن موجب سرطان دهان و لثه خواهد شد.»

وی همچنین تصریح کرده است: «پیگیری موضوع پان پراگ به وزارت بهداشت و درمان واگذار شده است.» رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر هم در اواخر فروردین‌ماه پان رایک تهدید بهداشتی نامید و اعلام کرد وزارت بهداشت باید پیگیر این موضوع باشد. وزیر بهداشت نیز اظهار داشت که نامه‌ای به ستاد مبارزه با قاچاق برای جمع‌آوری پان پراگ ارسال شده است علاوه بر اینکه جمع‌آوری محصولات قاچاق نیاز به مجوز ندارد.

پان بیشتر از همه در استان سیستان و بلوچستان دیده می‌شود؛  جایی که مشکلات بی‌شمار زندگی جوانان را هدف گرفته است. رئیس اداره بهزیستی چابهار پان پراگ را مخدر رایج در شهرهای جنوبی چابهار خواند و در این باره تصریح کرده است: «به دلیل کاربرد آهک در ساخت این ماده، سرطان‌های دستگاه گوارش و تنفس بین افرادی که از این مخدر استفاده می‌کنند دیده می‌شود.»

با توجه به اینکه مواد اولیه نظیر گیاه بتل فرآوری شده گران‌قیمت هستند و محصولات موجود در ایران بسیار ارزان‌قیمت، پس پان موجود در ایران باید از ترکیباتی بدتر از نوع زیانبار اصلی ساخته شده باشد. مدیرکل دفتر سلامت روانی و اعتیاد وزارت بهداشت می‌گوید: «آنچه  ما متوجه شده‌ایم این است که پان محتوی تنباکو است؛  شبیه چیزی که قبلاً به عنوان ناس شناخته می‌شد. اینها به دلیل وجود موادی مانند آهک برای سلامتی بسیار مضر هستند و علاوه بر اینکه تمام عوارض سیگار را دارند به دلیل تهیه شدن در مکان‌های غیربهداشتی و روش‌های نادرست و همین‌طور نوع مصرف جویدنی، موجب بیماری‌های مختلف حفره دهانی مانند سرطان‌های مخاط دهان و تخریب دندان‌ها می‌شوند.»

محمد صابری‌ظفرقندی می‌افزاید «نوع عرضه محصول در ایران به صورت آدامس، پاستیل یا اجناس مشابه است که برای جذب جوان‌ها بسته‌بندی‌های جذابی هم دارند. اگرچه تولیدکنندگان به دلایل تجارتی ادعا کنند که این مواد فاقد تنباکو  یا هر ماده زیانبار دیگر هستند، تا وقتی که یک پژوهش علمی و آزمایشگاهی سندیت گفته‌های آنها را تأیید نکند ما بر این باور هستیم که این نوع مواد،  مصرف‌کننده را در معرض خطر قرار می‌دهد.»

پان، پان پراگ یا هر نام دیگری که برای این ماده استفاده می‌شود چه یک خوشبوکننده کثیف باشد و چه یک مخدر، اعتیادآور است و به دلیل قیمت پائین و تأثیر آرام دقیقاً قشر نوجوان و جوان را هدف گرفته است. اگرچه پان امروزه در استان‌های شرقی خود را نشان می‌دهد ولی اگر مراقب گسترش آن نباشیم نزدیک است که در کیف‌ها و کوله‌پشتی‌های بچه مدرسه‌ای‌ها جای خود را باز کند.

سه شنبه 7 خرداد 1387

روزنامه همشهری

http://hamshahrionline.ir/details/53243