محمد سرابی

www.msarabi.com

 
المپیک چین
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:۳٢ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢٩ فروردین ۱۳۸٧
 

مشعلی بر روی قله‌های بلند

کودک و نوجوان > جهان- محمد سرابی:
امسال بازی‌های المپیک در کشور چین برگزار می‌شود و از سراسر دنیا ورزشکاران، تماشاچیان و خبرنگاران بسیاری به این کشور می‌روند.

میزبانی المپیک باعث می‌شود تا هم مردم دنیا با کشور میزبان آشنا شوند و هم این کشور بتواند ارتباط بیشتری با نقاط دیگر دنیا پیدا کند. دولت چین هم می‌خواهد از این فرصت استفاده کند و چین را سرزمینی آرام، زیبا، امن و پیشرفته نشان دهد. ولی مدتی است که منطقه تبت دچار آشوب شده و دولت چین نگران است که این آشوب‌ها اعتبار این کشور را کم کند. مخصوصاً که قرار است مشعل المپیک از تبت عبور کند.

تبت منطقه‌ای کوهستانی در بین چین و هند است. قله هیمالیا و قله‌های بلند دیگر که هر سال کوهنوردان زیادی را به سوی خود می‌کشاند، در این منطقه قرار دارد. از دوران قدیم مردم تبت با پرورش دام و کشاورزی در این منطقه زندگی می‌کنند. به دلیل وجود مسیرهای کوهستانی سخت و سرمای هوا، تبت چندان مورد توجه نبود و حکومت مرکزی قوی هم نداشت.

مذهب مردم تبت بودایی است و عقیده‌ها و رسم‌های پیچیده‌ای دارند. از قرن 17 میلادی راهبان بودایی حکومت را به دست گرفتند.

«دالایی لاما» یعنی بالاترین مقام بودایی هم حاکم اصلی محسوب می‌شد. سال‌ها بعد، در سال 1949 و زمانی که جنگ جهانی دوم تمام شده بود، چینی‌ها کم‌کم در تبت نفوذ و ده سال بعد تبت را به وسیله ارتش کاملاً اشغال کردند. دالایی لاما از شهر «لهاسا» پایتخت تبت، خارج شد و به هند فرار کرد.

او که در زمان ترک لهاسا هنوز نوجوان بود، به همراه تعدادی از راهبان در شهر کوهستانی «دارامشالا» در هندوستان اقامت کردند و هنوز هم خود را حاکم تبت می‌دانند. دالایی لاما می‌گوید که چینی‌ها در زمان اشغال نظامی تبت خشونت زیادی نشان داده‌اند و عده زیادی از مردم را کشته‌اند، ولی چینی‌ها ادعا می‌کنند که مردم تبت خودشان از ارتش چین استقبال کردند.

الان حدود 50 سال از اشغال تبت می‌گذرد. در سالگرد اشغال تبت مردم در لهاسا تظاهرات‌ زیادی به راه انداختند. مقام‌های محلی که از طرف چین تعیین شده‌اند، با اعلام حکومت نظامی تظاهرات را سرکوب کردند. ورود خبرنگارها به تبت ممنوع شده است و دولت چین از خارجی‌ها خواست که تبت را ترک کنند. از طرف دیگر بقیه کشورها که از اتفاق‌های تبت با خبر شده‌اند، از دولت چین خواسته اند که اعتراض‌های تبتی‌ها را سرکوب نکند.

ممکن است بعضی از مقام‌های این کشورها در مراسم افتتاحیه المپیک شرکت نکنند. البته همه این واکنش‌ها   فقط به خاطر دفاع از دموکراسی نیست، بلکه مسائل اقتصادی، حضور گسترده چین در بازارهای جهانی و... نیز می‌تواند دلیل واکنش‌های بعضی از کشورها باشد.
دالایی‌ لاما هم که حالا پیر شده است، به کشورهای مختلف جهان سفر می‌کند و با سران آن کشورها دیدار می‌کند.

نخست‌وزیر چین دالایی ‌لاما را متهم کرده است که باعث تحریک تظاهرکنندگان تبتی به خشونت می‌شود؛ ولی او می‌گوید که فقط می‌خواهد مردم جهان را از وضعیت درون تبت باخبر کند.

خبرها و تصویرهایی که از تبت می‌رسد نشان می‌دهد در منطقه‌های مختلف، درگیری‌های خیابانی بین مردم و ارتش چین اتفاق افتاده که تعدادی از مردم نیز کشته شده‌اند. دولت چین می‌خواهد هرچه سریع‌تر وضعیت تبت را آرام کند تا بازی‌های المپیک بدون این حاشیه برگزار شوند و مشعل المپیک طبق برنامه‌ریزی از کوه‌های بلند و پربرف تبت عبور کند!

این موضوع می‌تواند برای مردم تبت فرصت خوبی باشد تا شاید به برخی از آزادی‌هایی که می‌خواهند دست پیدا کنند و از فشارهای دولت چین کم شود؛ فشارها و سخت گیری‌هایی که برخی از مردم  چین هم گاهی با آن مواجه هستند.

دوشنبه 2 اردیبهشت 1387

http://hamshahrionline.ir/details/49293


 
 
چهار شنبه سوری
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:٢٢ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٦ فروردین ۱۳۸٧
 

خیزش هیجان جوانی(چهار شنبه سوری)-گفتگو با فردین علیخواه

   محمد سرابی

 

از سال‌های 77-76 و با ورود لوازم آتش‌بازی چینی یکی از آیین‌های باستانی ایران که می‌رفت خاموش شود روشن شد. آن هم با صدای انفجار.در مدت چند سال این رسم تبدیل به آشوب و بعد از آن کشمکش میان پلیس و  برخی جوانان شد، سرانجام پلیس پس از چند سال تجربه در سال‌های 84-83 موفق شد جمعیت را متفرق کند و مانع تجمع در خیابان‌ها شود ولی صداهای ناهنجاری که از اول اسفندماه در گوشه و کنار شهر شنیده می‌شود اعلام می‌کند که چهارشنبه سوری هنوز مهار نشده است و می‌تواند بازهم تبدیل به «چهارشنبه سوزی» شود.  فردین علیخواه، پژوهشگر و مدرس دانشگاه در پژوهشی با نام « آسیب‌شناسی اجرای مراسم چهارشنبه‌سوری» ابعاد مختلف این پدیده را ارزیابی کرده است. این پژوهش نتیجه گفت‌وگو با حدود 1000جوان از نقاط مختلف در شهر تهران و مشاهده رفتار آنها در شب چهارشنبه سوری است. 

 وی که پیش از این تحقیقاتی در زمینه مصرف موسیقی در میان جوانان، نظارت اجتماعی و نقش رسانه‌ها و همینطور مسئله ماهواره‌ها در ایران را به انجام رسانده است  اعتقاد دارد اجرای چهارشنبه سوری در شکل فعلی برآمده از هیجانات نهفته جوانان است.

  

چرا چهارشنبه سوری دوباره پررنگ شده است، آن هم در حالی که دیگر رسوم در حال تضعیف و نابودی هستند؟مسئله این است که چهارشنبه سوری نوعی سنت قدیمی بوده است ولی هم اکنون به دلیل برخی تغییر شکل‌ها و تقلیل‌گرایی صورت گرفته و در آن به نظر نگران کننده و تهدیدکننده نظم اجتماعی است وگرنه براساس پژوهش‌های ما چیزی در حدود چهار پنجم جوانان می‌پذیرند که این مراسم نوعی سنت قدیمی است. تقلیل‌گرایی یعنی یک پدیده ضعیف شده باشد ولی چهارشنبه سوری الان بسیار گسترده شده است.  اگر چهارشنبه سوری فعلی را با چهارشنبه سوری گذشته‌ها مقایسه کنیم متوجه خواهیم شد که باوجود  دیدگاه ظاهری این سنت نحیف شده است. چهارشنبه سوری که نسل‌های قبلی از ما تجربه می‌کردند خیلی متنوع‌تر و گسترده‌تر بود، بخش‌های مختلف چهارشنبه سوری که به نوعی مقدمه نوروز به شمار می‌رفت یکی از همان مراسم‌هایی بود که در پاسخ سؤال اول گفتم و هنوز هم می‌توان گوشه‌هایی از این سنت‌ها را احیا کرد.  

ما سنتی داشتیم که  ناگهان به صورت یک پدیده نگران کننده و مخل نظم عمومی درآمد. چطور این اتفاق افتاد؟ چند عامل در این رشد ناگهانی نقش داشتند یکی ورود لوازم آتش‌بازی جدید بود که ترقه‌بازی را بسیار زیاد کرد ولی اضافه شدن ابزار و وسایل نمی‌تواند به تنهایی چنین تاثیری بگذارد و احتیاج به زمینه‌های دیگری دارد. عامل بعدی شبکه‌های ماهواره‌ای بودند. گردانندگان این شبکه‌ها بعضا به دنبال آن بودند که از چهارشنبه سوری نوعی سوء‌استفاده سیاسی هم بکنند و آن را مثلا یک نوع اعتراض مردمی جلوه دهند ولی در واقع عوامل فرهنگی دیگری باعث وضعیت فعلی شدند. 

مد چهارشنبه سوری از کجا شروع شد؟از شمال شهر.

اما الان که پلیس جنوب شهر بیشتر درگیر آشوب است.  الان بله ولی توجه کنید که در جامعه ما همیشه کفش‌های مربوط به شادی و تفریح از قشر مرفه شروع می‌شود. به طور کلی مردم چگونه شاد بودن را از طبقه مرفه شهر تقلید می‌کنند. دیگران از آنها الگو می‌گیرند و چون هیجان انباشته شده  دارند به‌تدریج در میان تمام طبقه‌ها پذیرفته می‌شود و همه‌جا را می‌گیرد.  ما به این حرکات رفتار توده‌ای و رفتار جمعی در انبوه خلق می‌گوییم. یعنی تابعیت از موج حاکم بر جمع. نوعی رفتار جمعی که در این‌گونه موقعیت‌ها شکل می‌گیرد و تابع فکر و هدایت یک فرد مشخص نیست.

 یعنی کسی برای شب چهارشنبه‌سوری برنامه‌ریزی نمی‌کند؟تحقیقات ما نشان می‌دهد این برنامه‌ریزی فقط در حد خرید و جمع‌آوری مواد محترقه است و کمتر از نصف جوانان بر سر ترقه انداختن با هم مسابقه می‌دهند و حدود یک پنجم صرفاً تماشا و تشویق می‌کنند. 

 آیا آنها اطلاعی از سنت قدیمی چهارشنبه‌سوری دارند؟در جامعه شانسی از چند نهاد انتظار می‌رود که اطلاعات و آموزش‌ها را به نسل‌ها انتقال دهند مانند مدرسه، رسانه‌ها و خانواده. نمونه‌های مطالعه شده از مسئولان مدرسه آموخته بودند که ممکن است در چهارشنبه‌سوری به‌دلیل خرابکاری بازداشت شوند.  ر کتاب‌های درسی هم چیزی در مورد چهارشنبه‌سوری نخوانده بودند. از نماد بعدی یعنی رسانه‌های جمعی مانند تلویزیون فقط سر و صورت سوخته و آتش گرفته جوانان دیگر را دیده بودند. در خانواده از افراد مسن چیزی درباره سنت‌های قدیمی نشنیده بودند ولی والدین به آنها گفته بودند که اگر دستگیر شوید ما برای آزاد کردنتان کاری نمی‌کنیم. این هم از نهاد سوم. 

 پس جوان‌ها و نوجوان‌ها ارتباط زیادی با سنت‌ها نداشته‌اند؟ بیشتر آنها چیزی درمورد آواز «زردی من از تو سرخی تو از من» را نمی‌دانستند کمتر از نصف آنها در خانواده درمورد چهارشنبه‌سوری صحبت کرده بودند و همین صحبت‌ها با موضوع مواد محترقه بود. چهار پنجم خانواده‌ها با ایجاد سر و صدا مخالف بودند و به اعضا اجازه تولید صدای ناهنجار در محیط خانواده را نمی‌‌دادند. 

راه‌حل منطقی برای رفع خطرات چهارشنبه‌سوری چیست؟توزیع مواد آتش‌بازی غیرخطرناک و اجرای برنامه‌های شاد محلی که جایگزین رفتارهای آسیب‌رسان شود را پیشنهاد کردند.

 یعنی دولت به آتش‌بازی کمک کند؟بله در کشورهای توسعه یافته هیجان جوانان را حذف نمی‌کنند بلکه در مواردی سعی دارند به‌طور تصنعی زمینه‌هایی ایجاد کنند تا هیجانات انباشته نشود. مراسم آب پاشیدن و گوجه‌پرت کردن و... یا سرگرمی‌های دیگری که از طرف دولت‌ها و یا سازمان‌های مردمی بزرگ ایجاد می‌شود برای تخلیه مدیریت شده انرژی جوان‌ها است تا از هیجانات عمومی و خرابکاری خودداری شود ولی متأسفانه ما سیاست‌هایی اتخاذ می‌کنیم که همین رسم‌های موجود هم به تدریج کم‌رنگ شود.

 در نبود چنین رسم و سنت‌هایی آیا مسأله حل خواهد شد؟خیر، رسم‌های جدید جای آنها را می‌گیرند. الان با توجه به پدیده جهانی شدن و ابزارهای رسانه‌ای آن رفتارها و عادات در میان جوامع قبلی سریع منتقل می‌شود. مثلاً بین جوانان ایرانی نیاز به موعودی برای هدیه دادن  بین دوستان وجود داشت. از آغاز دهه هفتاد جامعه ایران تمایل به پدیده‌هایی دارد که میزان شادی را بیشتر کند و اگر آنها را پیدا نکند نمونه مشابهی را از خارج وارد می‌کند و یا حتی می‌سازد پس بهتر است از آیین‌های خودمان حمایت کنیم.  

یعنی باید از چهارشنبه‌سوری حمایت کنیم؟بله. چون اگر آن را حذف کنیم بلافاصله عناصر بیگانه جای آن را می‌گیرند. در مقابل جریان جهانی شدن، کشورها مواضع مختلفی گرفتند. یک گروه دیواری دور خودشان کشیدند تا عناصر وارد نشوند که نتیجه‌ای نداشت.  

ولی افراد زیادی هستند که این جوان‌ها را مجرم می‌دانند.من فکر می‌کنم نباید به این‌سادگی در مورد افراد قضاوت کرد. در مورد یک پدیده فرهنگی اجتماعی نتیجه‌گیری حقوقی مشکل است. همین الان هم در مورد بسیاری از پدیده‌های اجتماعی میان مدیران فرهنگی کشور اختلاف‌نظر وجود دارد.  

من می‌توانم بگویم عمده جوان‌هایی که در شب چهارشنبه‌سوری به خیابان می‌آیند با انگیزه خرابکاری نیامده‌اند. آنها به دنبال این هستند که در یک فضای عمومی هیجانات شاد‌طلبانه خود را بروز دهند. می‌شود گفت نیاز به شادی و نیاز به هیجان را نمی‌توان از جوانان حذف کرد.

۲۷ اسفند ۸۶ روزنامه همشهری

متنی اصلی مصاحبه که مفصل تر ومنظم تر بود به دلیل کمبود جا وشلوغی روز های آخر روزنامه کوتاه وتکه پاره چاپ شده است    


 
 
از استخراج فولاد تا فناوری اورانیوم
نویسنده : محمد سرابی - ساعت ٤:۳٥ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٥ فروردین ۱۳۸٧
 

از استخراج فولاد تا فناوری اورانیوم

محمد سرابی:
از گذشته‌های دور برخی از صنایع ارزش بالایی داشتند. در دوران باستان فن استخراج فلز آهن و ساختن فولاد یکی از این صنایع بود.

 اگر مردم یک سرزمین می‌توانستند آهن را در کوره‌ها تولید کرده و ابزارهایی را با آن بسازند از مردم کشورهای همسایه موفق‌تر بودند. با فولاد می‌شود وسایل کشاورزی مانند خیش برای شخم زدن خاک ساخت و با تیشه‌های فولادی زمین را کند و سنگ‌های ساختمانی را تراش داد.

شکارچیانی که نوک تیرهایشان از فولاد بود، از شکارچیانی که تیرهای مسی داشتند بهتر شکار می‌کردند، چون فولاد تیزتر بود و بیشتر در پوست شکار فرو می‌رفت. امپراتوری‌های باستانی مانند مصر و رم، فولاد را یک کالای مهم می‌دانستند و نمی‌خواستند کسی از سرزمین‌های رقیب روش های استخراج آن را یاد بگیرد، یا بتواند ابزارهای فولادی زیادی تولید کند.

در دوران انقلاب صنعتی هم موضوع فناوری بخار همین اهمیت را پیدا کرد. کشتی‌های بزرگ، قطارها و کارخانه‌های مختلف با نیروی بخار کار می‌کردند.

در دنیای امروز ارزش فناوری رایانه، دانش زیست‌شناسی و انرژی هسته‌ای مانند فولاد در دنیای باستان و ماشین بخار در دوران استعمار است. یعنی کشورهای بزرگ تلاش می‌کنند به این توانایی‌ها دست پیدا کنند و از طرف دیگر نمی‌خواهند کشور دیگری در این زمینه رقیب آنها باشد، مخصوصاً اگر با آن کشور دشمن باشند.

ایران از سال‌ها پیش در زمینه دستیابی به فناوری هسته‌ای تحقیق می‌کند.مهم‌ترین کاربرد این فناوری در جهان امروز تولید انرژی مانند برق است و در سراسر جهان، مخصوصاً کشور‌های پیشرفته، نیروگاه‌های بزرگ هسته‌ای به تولید برق مشغول هستند.

 اورانیوم که مهم ترین ماده هسته‌ای است، در معدن‌های ایران پیدا می‌شود و با روش‌های خاص و بسیار پیچیده‌ای می‌توان آن را  به سوخت نیروگاه هسته‌ای تبدیل  کرد. در بیستم فروردین سال 85  اعلام شد که ایران با وجود فشار‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی  توانسته است به فناوری صلح‌آمیز تولید سوخت هسته‌ای دست پیدا کند و به همین دلیل این روز را روز ملی انرژی هسته‌ای نامید‌ه‌اند.

آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای که یکی از بخش های سازمان ملل است، برفعالیت‌های هسته‌ای ایران نظارت می‌کند، ولی کشور‌های غربی تلاش می‌کنند تا مانع دستیابی ایران به انرژی هسته‌ای شوند.

 از سال 1381 موضوع فعالیت‌های هسته‌ای ایران مورد توجه  کشور‌هایی مثل آمریکا  قرار گرفته است و ادعا می‌کنند که ایران با استفاده از فناوری هسته‌ای  می‌خواهد موشک‌های اتمی بسازد؛ موضوعی که  آژانس انرژی هسته‌ای هم آن را تأیید نمی‌کند.

چهارشنبه 21 فروردین 1387

http://hamshahrionline.ir/details/47740